Abstract has-part is the inverse of the abstract part-of relationship. [FL, 2008-02-28] abstract has-part The abstract part-of relation is denoted by p(x,y); the argument-types of this relation are not specified, i.e. we allow arbitrary entities to be arguments. We assume that p(x,y) satisfies the condition of a partial ordering, .i.e. the following axioms: reflexivity, antisymmetry and transitivity. [RH, 2006 based on herre-h-2006--a, p.44] abstract part-of "Boundary of" connects boundaries to the entities which they bind. [FL, 2008-02-28] boundary of Coincidence is a relationship between space boundaries or time boundaries, respectively. Intuitively, two such boundaries are coincident if and only if they occupy “the same” space, or point in time, but they are still different entities. [herre-h-2006--a, p.46] coincides with This relation captures the notion of existential dependence. [RH, 2006] depends on In the GFO-account of persistence, perpetuants exhibit presentials, i.e., the former ``exist through'' the latter at the time where the presential exists. With respect to persistants, presentials instantiate persistants. [FL, 2008-07-10] exhibits Presentials exist at a single time boundary. exists at A presential is framed by a spatial region if the location which the presential occupies is a spatial part of that region. [FL, 2008-02-27, based on herre-h-2006--a, p. 21] framed by A spatial region frames a presential if the location which the presential occupies is a spatial part of that region. [FL, 2008-02-27, based on herre-h-2006--a, p. 21] frames The has-boundary relation connects entities with their boundaries, e.g. chronoids to time boundaries, topoids to surfaces, etc. [FL, 2008-02-28] has boundary Temporal regions have exactly one extremal left time boundary. [FL, 2008-02-28] has left time boundary The inverse of part-of. [FL, 2008-02-28] has-part Temporally extended entities have participants. [FL, 2008-02-28] has participant The inverse of proper part-of. [FL 2008-02-28] has proper part Entities can have properties. In GFO, properties are individualized, and "has property" links an entity to its particular property. [FL, 2008-02-28] has property Temporal regions have exactly one extremal right time boundary. [FL, 2008-02-28] has right time boundary The inverse of role of. [FL, 06.07.2008] has role Space entities may have spatial boundaries. [FL, 2008-02-28] has spatial boundary The inverse of temporal part-of. [FL, 2008-03-13] has temporal part Temporal regions have temporal boundaries. [FL, 2008-02-28] has time boundary The specific relation from a symbol structure (a category in GFO) to an entity seen as an occurrence of that symbol structure, as a token of it. [FL 2008-02-28] has token The instantiation relation holds between an entity and a category. Put differently, the category is predicated of that entity, the entity is the instance of that category. Entities of all kinds can be instances, which results in categories which have individuals as instances or categories which may have categories as instances, such as "species". [FL, 2008-02-28] instance of Inverse of instance of. [FL, 2008-02-28] instantiated by Left boundary of a temporal region. [FL, 2008-02-28] left boundary of An entity is necessary for another one if the latter is required for the former to exist. [FL 2008-02-28] necessary for Presentials exist in space, and the space entity occupied by a presential is uniquely determined (where a fixed granularity is assumed). [FL, 2008-02-27 based on herre-h-2006--a, p.21] occupied by Presentials exist in space, and the space entity occupied by a presential is uniquely determined (where a fixed granularity is assumed). [FL, 2008-02-27 based on herre-h-2006--a, p.21] occupies The relation between parts and wholes. The union of several domain-specific part-of relationships not contained explicitly in gfo-basic, like spatial part-of or part-of among material structures. [FL, 2008-03-13] part of Intuitively, objects participate in processes, for instance. In GFO, participation accommodates the GFO approach to persistence, i.e., at least presentials can participate in processes. Moreover, it is useful to extend the notion of participation also to other temporally extended entities. [FL, 2008-02-28] participates in The inverse of plays-role. [FL, 06.07.2008] played by Entities can play roles with respect to some other entity which provides a context for that role. The plays-role relationship links an entity with its role. [FL, 2008-02-28] plays role If, for instance, a process happens during a certain time, i.e., some temporal region, that region is the projection of that process (to time). [FL, 2008-02-28] projection of Links an entity to its temporal extension. Entities which are in time are related to the corresponding temporal regions by projects to. Moreover, entities related to others which are in time may likewise project to temporal regions. [FL, 2008-02-28] projects to The irreflexive variant of part-of. [FL 2008-02-28] proper part of Links properties to their bearers. [FL, 2008-02-28] property of Right boundary of a temporal region. [FL, 2008-02-28] right boundary of The relationship between a role and its context. Typically, the nature of the context determines that of the roles, which are in some sense a part of that context. E.g., processes form the context for certain roles (processual roles), such that the latter are recognizable as processes. [FL, 2008-02-28] role of Spatial boundaries may bound spatial entities. [FL, 2008-02-28] spatial boundary of A part-of relationship between two time entities. Time-boundaries cannot have parts. [FL, 2008-03-13] temporal part-of Time boundaries bound temporal regions. [FL, 2008-02-28] time boundary of Inverse of the has token relations. [FL, 2008-02-28] token of gfo-persian-medicine-diseases:Abstract Abstract individuals are independent from time and space (they are not in time and space). Examples: the number "2" or pi. [RH, 2006] Abstract gfo-persian-medicine-diseases:Aburesma ابورسما (ام الدم)؛ كه خون‏مردگى زير پوست را گويند. آن است كه شريانى بشكافد در زير جلد به واسطه ضربه يا سقطه پس خون و ريح هوايى كه در آن شريان است برون آيد از ميان او و در فضايى كه ما بين جلد و شريان است جمع شود قدر ما يوسع فيه و از آن جمله است آنكه جراحت بر عضوى افتد و پوست شريان را ببرد پس اگرچه جلد ملتحم شود ليكن شريان پاريده بماند [و] چنان‏چه بالا گفته شد خون و ريح از آن برآيد و زير پوست جمع شود. Aneurysm ابورسما gfo-persian-medicine-diseases:Aghoona لرزش ذكر. Trembling of penis; عاقونا gfo-persian-medicine-diseases:Akela قرحه‏اى است غاير، ذى خباثت، كريه الرّايحه كه در اندك زمان به مواضع كثيره منتشر شود. Gangrenous stomatitis آكلة في الفم‏ gfo-persian-medicine-diseases:Akele آكله (خوره)؛ كه خوردگى و فساد و تعفن اعضاست. أكلة gfo-persian-medicine-diseases:Amount_of_substrate An amount of substrate is a presential, namely the matter of some material object. Amounts of substrate follow different identity criteria than material objects, i.e., they instantiate different persistants. Appropriate connotations of "amount of substrate" are "stuff" (in the common understanding) or "mass term" (in linguistics). [FL, 2008-03-13] Amount of substrate gfo-persian-medicine-diseases:Aragholdam عرق خونی. آن است كه به جاى عرق خون صرف آيد و عرق دموى آن است كه عرق مختلط با خون آيد. Hemathidrosis عرق الدم‏ gfo-persian-medicine-diseases:Back_disease gfo-persian-medicine-diseases:Badeshnam بادشنام؛ كه سرخى مايل به كدورت است كه معمولا در ايام سرما بر دست و پا مى‏افتد. بادشنام‏ gfo-persian-medicine-diseases:Bahagholabyaz بهق ابيض؛ كه سفيدى رقيق بر ظاهر پوست است. Vitiligo بهق الأبيض‏ gfo-persian-medicine-diseases:Bahagholasvad بهق اسود و برص اسود (قوباى مقشّر)؛ كه پوست در آنها چون سبوس جدا مى‏شود. Hyperpigmentation بهق الأسود gfo-persian-medicine-diseases:Bakhar بخر، بوى بد را گويند كه از دهان يا بينى آيد Bad Breath Halitosis بخر gfo-persian-medicine-diseases:Balkhiyeh بلخيه؛ كه بثور همراه با زخم است كه داراى خشك ريشه و ترشح زرداب است و اطرافش خوردگى دارد. بلخية gfo-persian-medicine-diseases:Banatolleil بنات الليل؛ كه بثور ريز با خارش است كه در شبهاى سرد بروز مى‏كند. Urticaria بنات الليل‏ gfo-persian-medicine-diseases:Baras برص ابيض (پيسى)؛ كه سفيدى غليظ در قسمتى يا تمام پوست بدن است. Vitiligo برص‏ gfo-persian-medicine-diseases:Barsam ورم حجاب بين معده و كبد كه با حجاب حاجز متصل است. از كلمه فارسى و كلمه يونانى مركب است: «بر»، سينه را گويند و «سام»، آماس را. و وى آن است كه حجابى كه ما بين معده و كبد حايل است، متورم شود و اين، حجابى است كه با حجاب حاجز كه ما بين اعضاى غذا و اعضاى تنفس واقع است اتصال دارد. Phrenitis برسام‏ gfo-persian-medicine-diseases:Bavasir به صورت برآمدگى‏هايى از ماده خون سوداوى بر سر مقعد است‏ خطى تيره و يا دانه‏يى توتى‏شكل در زير لب زيرين است كه هر دو از خون سوخته هستند Hemorrhoids Polypus labii بواسير بواسير في الشفة gfo-persian-medicine-diseases:Bohran بحران، لفظ يونانى است به معنى غلبه خصمى بر خصمى. و در اصطلاح اطبّا، عبارت است از كوشيدن طبيعت با علت و بدان سبب در بدن بيمار تغير عظيم ظاهر شدن؛ خواه به حالى بهتر يا به حالى بدتر. Crisis بحران gfo-persian-medicine-diseases:Bosur اورام کوچک و جوش هایی در دهان اورام کوچک و جوش هایی در لب Lip pimples and pustules Vesicular stomatitis بثور في الشفة بثور في الفم‏ gfo-persian-medicine-diseases:Bosurolgharibe بثور كم‏ياب‏. آن، چند گونه است: نوع اوّل: آنكه خرد و سپيد و سخت بيخ بود؛ نوع دوم: آنكه خرد و سخت سرخ و بى‏درد باشد و منتقل بود يعنى در يك موضع ظاهر شود و باز از آنجا پنهان گردد نوع سوّم: آنكه بثرهاى صلب در روى در رخسار پديد آيد و حوالى او مقدار درمى سرخ گردد. نوع چهارم: آنكه بثرهاى بزرگ شبيه به دمل خرد بر اصداغ ظاهر شود . نوع پنجم: آنكه بثرهاى شبيه به بثور اصداغ در پس سر و گردن عارض شود بثور الغريبة gfo-persian-medicine-diseases:Bosurollabaniye بثور لبنى؛ كه بثره سفيد بر پيشانى يا بينى است. Acne بثور اللبنية gfo-persian-medicine-diseases:Bosurolseghar بثور صغار بى‏نام؛ كه از رطوبت رديّه حار يا بارد متولد مى‏شود. بثور الصغار gfo-persian-medicine-diseases:Botom بطم؛ كه بثره سياه در ساق است كه زرداب سياه از آن برمى‏آيد و از سوداى سوخته است. بطم‏ gfo-persian-medicine-diseases:Breast_disease gfo-persian-medicine-diseases:Category Categories satisfy the following conditions: (1) Categories can be instantiated; (2) Categories can be predicated of other entities. Categories are defined intensional-with-an-s. They are, therefore, closely related to language. [RH, 2006] Category gfo-persian-medicine-diseases:Change A change refers to a structure centered around two presentials, which are boundaries of one and the same process. If they exist at coinciding time boundaries, the change comes close to notions in the literature like "punctual" or "instantaneous event" as well as "moment" (in a temporal reading). Alternatively, the presentials may be boundaries at the opposite ends of a process of arbitrary extension. Either notion of change is relative to contradictory conditions between which a transition takes place. These conditions refer to some collection of pairwise disjoint subcategories of one category. [FL, 2008-03-13] Change [part1-v1.0.1, p. 30] 1 1 gfo-persian-medicine-diseases:Chronoid Chronoids are entities sui generis. Every chronoid has exactly two extremal and infinitely many inner time boundaries which are equivalently called time-points. Chronoid gfo-persian-medicine-diseases:Concept Concepts are categories that are expressed by linguistic signs and are present in someone’s mind. [herre-h-2006--a, p.6] Concept gfo-persian-medicine-diseases:Concrete Concrete individuals have a relation to time or space (they are in time and space). Concrete gfo-persian-medicine-diseases:Continuous_change A continuous change is a change such that (1) its process boundaries exist at non-coincident time-boundaries, (2) any two non-coincident process boundaries of its process are distinguished with respect to the reference category and (3) any two coincident process boundaries exhibit no such distinction, i.e., no discrete changes of the same reference category. [FL, 2008-03-13] Continuous change [part1-v.1.0.1, p.30-31] gfo-persian-medicine-diseases:Continuous_process A process is a continuous process if it can be partitioned such that the partition contains only states or processes within a continuous change. Those states and changes must be based on the same reference category. [FL, 2008-03-13] Continuous process gfo-persian-medicine-diseases:Dabileh دبيله؛ كه ورمى بزرگ و بى‏درد و ماده‏اش غليظ است. Carbuncle دبيلة gfo-persian-medicine-diseases:Dakhes داخس؛ كه ورم گرم در بيخ ناخن با درد شديد و ضربان از ماده غليظ دموى است‏ Onychia Paronychia Whitlow داخس‏ gfo-persian-medicine-diseases:Daolfil درشت شدن بيش از حد ساق و قدم؛ به سبب ريزش خون‏ Elephantiasis داء الفيل‏ gfo-persian-medicine-diseases:Daolhiyeh داء الحیه كه ريزش و فساد موها است كه ماده‏اش بلغم سوخته يا صفراى تيز يا سوداى محترقه يا خون غليظ فاسد است که با وجود تقرّح جلد و سقوط موى، پوست باريك همچون پوست مار نيز از آن محل جدا شود داء الحية gfo-persian-medicine-diseases:Daolsaelab داء الثعلب كه ريزش و فساد موها است كه ماده‏اش بلغم سوخته يا صفراى تيز يا سوداى محترقه يا خون غليظ فاسد است که با وجود تقرّح جلد و سقوط موى‏ پوست منسلخ نگردد Alopecia داء الثعلب gfo-persian-medicine-diseases:Davali واريس پا كه معمولا از خون سوداوى است. Varices دوالى‏ gfo-persian-medicine-diseases:Davaliyolsafan واريس بيضه‏ها. صفن، جلد خصيه است و دوالى او آن است كه بر كيس و حوالى آن رگ‏هاى بسيار ملتوى دوالى مانند [يعنى مثل رگ‏هاى واريس‏] ظاهر شود. و صلابت صفن، آن است كه سختى و درشتى بر كيس عارض شود فقط. Varicocele دوالى الصفن‏ gfo-persian-medicine-diseases:Didan يعنى كرم شكم؛ كه از تعفن رطوبت بلغمى در امعاء متولد مى‏شود. و چهار نوع است: كرم‏هاى دراز، كرم كدو، كرم‏هاى گرد و كرم‏هاى ريز كه اين قسم اخيرا در كودكان زياد مى‏افتد. Intestinal parasitic disease Worms ديدان‏ gfo-persian-medicine-diseases:Discrete_change A discrete change is a change at coincident time boundaries, for which a recognizable difference exists. That means, there is a category with two disjoint sub-categories such that each of these is instantiated by exactly one of the process boundaries in the change. [FL, 2008-03-13] Discrete change gfo-persian-medicine-diseases:Discrete_process Discrete processes have a partitioning into an alteration of discrete changes and states. [FL, 2008-03-13] Discrete process gfo-persian-medicine-diseases:Disease gfo-persian-medicine-diseases:Disease_of_anatomical_entity gfo-persian-medicine-diseases:Doctor gfo-persian-medicine-diseases:Domal دمل؛ كه بثره بزرگ سرخ‏رنگ است كه در ابتدا درد شديد آرد. Boil دمل‏ gfo-persian-medicine-diseases:Ear_disease gfo-persian-medicine-diseases:Ehtebas_Tams احتباس خون حيض؛ به سبب كم‏خونى يا غلظت خون، يا بند شدن دهانه رگ‏هاى رحم، يا ورم رحم، يا زخم‏هاى بهبود يافته، يا بسته بودن ورودى فرج، يا چاقى زياد و يا ميل رحم به يك طرف كه باعث بسته شدن مسير مى‏شوند. Amenorrhoea احتباس الطمث‏ gfo-persian-medicine-diseases:Ehtelam خروج منی در خواب Nocturnal emission Spermatorrhea احتلام‏ gfo-persian-medicine-diseases:Entesabolnafas انتصاب النفس، نوعى صعب‏تر است از ربو و ضيق النفس‏. و صاحب اين مرض، پهلو بر زمين نتواند نهادن و تا راست ننشيند و بر پاى نايستد و گردن راست ندارد و بالا، سودمند نسازد [و] دم زدن نتواند. Orthopnea انتصاب النفس الربو gfo-persian-medicine-diseases:Entity Everything is an entity, i.e., entity is the category which everything instantiates. [FL, 2008-02-27] We use the term entity for everything that exists where existence is understood in the broadest sense. [part1-v1.0.1, p.5] Entity gfo-persian-medicine-diseases:Ergholmadani عرق مدنى (رشته)؛ كه رشته‏يى باريك است كه از درون بثره برمى‏آيد و از ماده رديه چون خون گرم سوداوى يا بلغم سوخته است. Dracunculus medinensis عرق المدنى‏ gfo-persian-medicine-diseases:Erghonnesa درد رگى به نام «عرق النسا» است كه بر ران نازل مى‏شود و اى بسا تا پائين پا برود. Sciatica عرق النسا gfo-persian-medicine-diseases:Eshal خروج مواد بدن زياده بر قدر طبيعى از ممر معاى مستقيم‏ست. Diarrhea اسهال‏ gfo-persian-medicine-diseases:Event Events are processual structures comprising a process, and one of its extremal process boundaries. The latter must further satisfy a condition which differs from the condition applicable to all other boundaries of the process. I.e., the extremal boundary instantiates a sub-category of the event's reference category which is disjoint with that category instantiated by the remaining process boundaries. [FL, 2008-03-13] Event [part1-v1.0.1, p.31-32] gfo-persian-medicine-diseases:Eye_disease gfo-persian-medicine-diseases:Ezyut مرضى كه هرگاه جماع كنند، مدفوع بدون اراده برآيد. Fecal incontinence during orgasm عذيوط gfo-persian-medicine-diseases:Farismus ايستاده بودن هميشگى ذكر. Priapism persistent abnormal erection of the penis فریسموس gfo-persian-medicine-diseases:Fesadolloun تغيير رنگ بدن؛ كه در اثر اخلاط فاسد يا كثرت يك خلط يا مرض جگر يا طحال يا آفتاب‏زدگى و تناول اشياى مغيّر رنگ چون زيره و زنيان يا اعراض نفسانيه و سوءتغذيه است. Abnormality of skin color فساد اللون‏ gfo-persian-medicine-diseases:Fetgh آسيب به پرده صفاق (باريطارون) است‏. اگر باريطارون شكافته شود از محل ناف يا برتر يا فروتر از آن و پوست شكم سالم بود، پس ثرب و روده [يى‏] كه ما تحت اوست در اين شق درآيد و از جايگاه خود بر آيد و پوست شكم [كه در] آنجا [است‏] را به حسب حجم خود بلند سازد و اين را فتق گویند Hernia فتق‏ gfo-persian-medicine-diseases:Fever_disease gfo-persian-medicine-diseases:Fovagh يعنى هكهك، و وى، آن است كه اجزاى طبقه داخليه معده متحرك شود به فوقانى به تبعيت حركت فم معده. و لهذا كه قعر معده به فم معده حركت مى‏نمايد، به فواق مسمى گشته. Hiccup فواق‏ gfo-persian-medicine-diseases:Gharagher نفخ و قراقر در معده که بر دو نوع است. يكى، آنكه اغذيه نفّاخ چون لوبيا و مانند آن خورند، يا غذاى كثير المقدار يا ردى الكيفيت چون گوشت گاوميش تناول نمايند و بدان نفخ و قراقر افتد. دوم، آنكه ضعف و برودت در امعا پديد آيد و بدان سبب هضم ناقص شود و غذا اگر چه صالح بود در كميت و كيفيت، نگوارد در امعا و قراقر آرد. Borborygmus قراقر gfo-persian-medicine-diseases:Ghashi آن است كه اكثر قوت حس و حركت اراديه معطل شود، به سبب رسيدن ايذا به دل و آدمى بى‏هوش افتد. و بايد دانست كه چون اسباب خفقان قوى باشد، غشى آرد و اگر قوى‏تر باشد، بكشد. Faint Syncope غشى‏ gfo-persian-medicine-diseases:Ghazfolghalb آن است كه دريابد آدمى دل خود را گويا برون مى‏آيد از سينه به قذف [يعنى پرتاب شدن‏]. قذف القلب‏ gfo-persian-medicine-diseases:Ghela قرحه‏ايست كه در پوست دهان و زبان پديد آيد به انتشار و وسعت؛ به نهجى [يعنى به‏گونه‏اى‏] كه تمام دهن را درگيرد. Aphtha Thrush قلاع‏ gfo-persian-medicine-diseases:Ghesyan عبارت است از منش گشتن و طبيعت برهم زدن. حالتى است كه بر قى‏ء و تهوع باعث باشد. Nausea غثيان‏ gfo-persian-medicine-diseases:Ghey قى، حركت معده را گويند كه بدان حركت مندفع شود آنچه در اوست به طريق دهان. Vomiting قى‏ء gfo-persian-medicine-diseases:Ghil آسيب به پرده صفاق (باريطارون) است‏. دو منفذ كه در آخر باريطارون پيدا آمده است يكى از آن يا هر دو گشاده شود به سببى از اسباب مذكوره خصوصا آنجا كه رطوبت مرخى معاون باشد [و] از آن است كه اين نوع به صبيان بيشتر افتد؛ خواه منفذ گشاده شود خواه باريطارون از اين جايگاه شكافته گردد امّا چيزى از ما فوق در كيس انيثيين فرود آيد، آن را على الاطلاق «قيل» گويند Hernia قيل‏ gfo-persian-medicine-diseases:Ghiyamolkabedi اسهال جگر Hepatic diarrhea قيام الكبدى‏ gfo-persian-medicine-diseases:Ghooba قوبا (كزيون)؛ كه خشونت پوستى با خارش و بى‏درد و سرخ و يا سياه است. Eczema قوباء gfo-persian-medicine-diseases:Ghoruh زخم‏هاى چركين‏ قروح لب؛ كه معمولا از چركين شدن بثور است. Lip sore Lip ulcer Ulcers قروح قروح فی الشفه gfo-persian-medicine-diseases:Ghoulanj دشوارى اجابت طبع را گويند Colic قولنج gfo-persian-medicine-diseases:Hadabe جابجايى فقرات پشت است؛ به سبب ورم گرم عضلات فقرات، يا احتباس باد غليظ در زير فقرات (رياح الافرسه)، استرخاى فقرات در اثر نفوذ رطوبت مائى در آنها، تشنّج فقرات به سبب رطوبت لزج نخاعى يا يبوست و يا به سبب ضربه يا سقطه. Kyphosis حدبة gfo-persian-medicine-diseases:Hair_Nail_Skin_disease gfo-persian-medicine-diseases:Hamyolafan تب عفونى از عفونت اخلاط چهارگانه پيدا مى‏شود Septic fever حميات العفن‏ gfo-persian-medicine-diseases:Hamyoldegh تبى كه داراى ماده نيست آن را تب دقّى گويند. آن است كه حرارت غريبه به اعضاء اصلى خصوصا دل آويزد و افناى رطوبات ثلثه طبيعيّه بدن نمايد. Hectic fever حمي الدق‏ gfo-persian-medicine-diseases:Hamyolghab تب روز در ميان آن است كه روزى بگيرد و روزى رها كند Tertian choleric fever حمى الغب gfo-persian-medicine-diseases:Hamyollaseghe تب لثقه از عفونت بلغم است و علامات عفونت و امتلاء در آن آشكار است‏ Phlegmatic fever حمى اللثقة gfo-persian-medicine-diseases:Hamyolmahrooghe تب با دمای بالا که آنرا تب سوزاننده گویند. چون همواره پيوسته است و در ميان آن نوبت پايين آمدنى ديده نمى‏شود:اين تب از گونه تب غب است جز آن كه نيرومندتر و با دماى بالاتر مى‏باشد. Burning fever حمى المحرقة ‏ gfo-persian-medicine-diseases:Hamyolyum آن را بدين نام از آن خوانند كه این تب در اكثر به يك شبانه‏روز منقضى شود به شرطى كه به جنس ديگر منتقل نگردد. و گاه باشد به‏ندرت كه سه روز بماند حمي اليوم‏ gfo-persian-medicine-diseases:Hargh سوختگى آتش‏ سوزش زبان Fire burn Tongue burning حرق النار حرقة اللسان‏ gfo-persian-medicine-diseases:Harghalbowl سوزش بول Dysuria حرقة البول‏ gfo-persian-medicine-diseases:Hasaf حصف؛ كه بثور خرد پرخارش و با احساس خليدن چيزى در پوست است و از اخلاط گرم است. Heat rash Miliaria Prickly heat حصف‏ gfo-persian-medicine-diseases:Hasbe حصبه؛ كه بثور سرخ پراكنده است كه ابتدا خفى الحجم است و بعدش دانه ظهور مى‏كند و نه مى‏پزد و نه چرك مى‏كند بلكه پوسته مى‏افكند. Measles حصبة gfo-persian-medicine-diseases:Hasr آن است كه شكم قبض ماند زمانى طويل؛ خواه با درد بود خواه بى‏درد؛ پس حصر، عام است از قولنج. Constipation Retention حصر gfo-persian-medicine-diseases:Hazal لاغری Atrophy هزال gfo-persian-medicine-diseases:Hazalolkoliyeh لاغرى گرده. و اين را سه سبب است: يكى، سوء مزاج كه در گرده افتد؛ حار بود يا بارد؛ مادى بود يا ساذج؛ امّا از حرارت بيشتر افتد. دوم، جماع مفرط. سوّم، استفراغ كثير؛ به ادرار بود يا باسهال. Renal atrophy هزال الكلية gfo-persian-medicine-diseases:Hazaz حزاز (ابريه)؛ كه پوسته‏پوسته شدن پوست سر است. اجسام صغار باريك شبيه به سبوس است كه از جلد سر بر مى‏آيد به غير جراحت و گاه مع الجراحت بود. Dandruff Seborrhea حزاز gfo-persian-medicine-diseases:Head_disease gfo-persian-medicine-diseases:Heart_disease gfo-persian-medicine-diseases:Hekke حكّه؛ كه خارش بدن بدون بثورات است. خارش دندان‏ها؛ كه يا از شرب آب‏هاى بد است و يا از اغذيه تيز Itch Pruritus Teeth pruritus حكة حكة الأسنان‏ gfo-persian-medicine-diseases:Heyze حركت موادّ فاسده غير منهضمه بود كه از بدن بازگردد به عنف و شدت دافعه [و] به قى‏ء و اسهال مندفع شود. Nausea and vomiting هيضة gfo-persian-medicine-diseases:History Histories are processual structures which consist of a process and a number of presentials which are constituents of the boundaries of that process. [FL, 2008-03-13] History gfo-persian-medicine-diseases:Homareh حمره (باد سرخ)؛ كه ورمى است انتقالى و كم‏درد از ماده صفراى خالص يا صفراى مركب با خون رقيق. Erysipelas حمرة gfo-persian-medicine-diseases:Homigha حميقا؛ كه حباب سپيد بزرگ پراكنده و اندك است. حمیقا gfo-persian-medicine-diseases:Individual Individuals are entities that are not instantiable. [herre-h-2006--a, p.19] Individual gfo-persian-medicine-diseases:Intestinal_rectal_disease gfo-persian-medicine-diseases:Isterkhaolsafan آويختگى پوست بيضه به تنهايى‏. آن است كه پوست خصيه فرو هشته شود و بيضه به حال خود باشد و اين استرخاء، گاه باشد كه به درجه [يى‏] رسد كه [خصيه در] وقت برخواستن زير پاى بماند. Scrotal relaxation استرخاء الصفن‏ gfo-persian-medicine-diseases:Istesgha مرضى است مادّى كه ماده‏اش غريب بارد بود كه در خلل اعضاى ظاهرى يا باطنى درآمده اعضا را از جوهريّت خود بيرون آرد و متورم گرداند. و استسقا بر سه قسم است لحمىّ و زقّى و طبلى‏ Doopsy anasarca إستسقاء gfo-persian-medicine-diseases:Jamareh جمره (آتشك) كه ورمى است پهن از ماده صفراى بسيار تيز و بد است كه با خون تيز مخلوط شود. Burning pimple جمرة gfo-persian-medicine-diseases:Jarab جرب (گرى)؛ كه بثور خرد و سرخ با خارش شديد است. Itch Scabies جرب‏ gfo-persian-medicine-diseases:Jarabolkoliyeh بثور ريزى در كليه ايجاد شود كه در اثر تيزى ماده‏اش خارش آرد. و اين خارش، بيشتر آن‏گاه افتد كه بثور مذكوره منفجر گردند. و سبب اين علّت، تناول چيزها است كه خون را گرم كند يا مولّد صفرا و بلغم باشد. Renal ulcer جرب الكلية gfo-persian-medicine-diseases:Jarabolmasane آن خارشى است در مثانه سببش فضول حاد شور يا بورقى است كه بثور اندر مثانه پيدا كند Desquamation of the bladder جرب المثانة gfo-persian-medicine-diseases:Javarsiyeh جاورسيه؛ كه بثور ريزى به‏قدر ارزن است كه سر او سفيد و بيخ او سرخ است و از ماده صفراوى مختلط با قدرى بلغمى مائى است. Miliary rash جاورسية gfo-persian-medicine-diseases:Jodari جدرى؛ كه بثور درشتى است كه ابتدا سرخ و هنگام نضج سفيد شده و زود چرك كرده و اى بسا دو پوسته باشد يا از آن خون تراود. Small pox جدری gfo-persian-medicine-diseases:Joint_disease gfo-persian-medicine-diseases:Jomoodolsadr اين را برد الصدر نيز گويند. و وى آن است كه عضله‏هاى سينه و حجاب‏هاى شش سرد شود و كثيف گردد و نوعى از تمدد در آنها پديد آيد و بدان سبب، سينه منبسط و منقبض نتواند شد چنانچه بايد و ناچار نفس به انتصاب [يعنى سختى‏] برآيد. Chest rigidity Chest stiffness جمود الصدر gfo-persian-medicine-diseases:Josha آن را به فارسى آروغ گويند و در نفخه، بسيار افتد. و وى، آوازى است كه هنگام بر آمدن باد معده از دهن وجود مى‏كرد. Gastric eructation جشاء gfo-persian-medicine-diseases:Jozam جذام؛ كه مزاج و شكل اعضاء را فاسد مى‏كند و از خلط سوداوى طبيعى يا سوداوى سوخته حاصل از احتراق صفرا حاصل مى‏شود. Leprosy جذام‏ gfo-persian-medicine-diseases:Juolbaghari مرضى است كه تمام اعضا محتاج غذا باشند امّا معده، كاره و متنفر بود از غذا و گرسنگى كه عبارت است از تقاضاى معده هيچ پديد نيايد Bulimia جوع البقرى‏ gfo-persian-medicine-diseases:Kasr شکستگی Fracture کسر gfo-persian-medicine-diseases:Kesratolaragh كثرت عرق؛ كه از امتلاى بدن از غذا يا اخلاط يا سستى ماسكه يا تحرّك زياد و گرمى هوا يا دفع ماده مرض در بحران توسط طبيعت به عرق است. Hyper hydrosis كثرة العرق gfo-persian-medicine-diseases:Khafaghan تپاك و طپيدن دل. و وى آن است كه عارض شود حركت اختلاجى در دل و سببش رسيدن اذيت است به دل. Dysrhythmia Palpitation Tachycardia خفقان‏ gfo-persian-medicine-diseases:Khafaghatolkabedi طپش جگر از وقوع سدّه در آن‏. آن است كه جگر بطپد و به حركت اختلاجى متحرك شود و وى نيز نادر الوقوع است‏ خفقة الكبد gfo-persian-medicine-diseases:Khale از جا دررفتن كامل استخوان از مفصل‏ Dislocation خلع gfo-persian-medicine-diseases:Khanazir خنازير؛ كه شبيه سلعه است ولى قابل جابه‏جا كردن نيست. Scrofula خنازير gfo-persian-medicine-diseases:Kharaj خراج؛ كه هر ورم متمايل به جمع كردن چرك است. Abscess خراج‏ gfo-persian-medicine-diseases:Kheylan خيلان؛ كه همان خال‏هاى پوستى است. Moles خيلان‏ gfo-persian-medicine-diseases:Khozrat خضرت؛ كه سبز شدن پوست در اثر خون‏مردگى در زير پوست است به سبب ضربه يا جراحت‏ Greenness خضرة gfo-persian-medicine-diseases:Kidney_Bladder_disease gfo-persian-medicine-diseases:Left_time_boundary see time boundary description [FL, 2008-02-27] Left time boundary gfo-persian-medicine-diseases:Line Surfaces are bound by lines. [FL, 2008-07-27] Line gfo-persian-medicine-diseases:Liver_disease gfo-persian-medicine-diseases:Lung_Chest_disease gfo-persian-medicine-diseases:Maghas پيچش و درد روده‏ها Cramps مغص‏ gfo-persian-medicine-diseases:Major_symptom gfo-persian-medicine-diseases:Masamir جمع مسار است و مسمار عقده مستدير سفيد مثل سر مسمار بود و مسامير از بهر آن گويند كه در پوست جاى كرده و در گوشت نشسته باشد و شكل و مستدير همچو سر ميخ بود درنگ و آن سفيد از بهر آن باشد كه ماده آن رطوبتى بود افسرده و بسيار باشد كه از خراش جلد و بعد خراجات و عقب علاج آن عارض شود بعده در جسم كثرت نمايد و اكثر آن درياى و انگشتان پاى و در اسافل بدن حادث شود و از راه رفتن بازدارد Corn مسامیر gfo-persian-medicine-diseases:Mashara ماشرا؛ كه به سه معنى به‏كاررفته‏است و در اصطلاح متأخرين، ورم چهره است كه از ماده تيز مركب با صفرا است. Facial erysipelas ماشرا gfo-persian-medicine-diseases:Material_boundary A material entity which depends on a material object and occupies a spatial boundary. [FL, 2008-02-27] Material boundary gfo-persian-medicine-diseases:Material_object A material structure is an individual which satisfies the following conditions: it is a presential, it occupies space, it is a bearer of qualities, but other entities cannot have it as quality, and it consists of an amount of substrate, and it instantiates a persistant ("has identity"). Material object gfo-persian-medicine-diseases:Men_disease gfo-persian-medicine-diseases:Milanolrahem کج شدن رحم Uterine displacement ميلان الرحم gfo-persian-medicine-diseases:Minor_symptom gfo-persian-medicine-diseases:Naffatat نفّاطات (نفّاخات)؛ كه بثور شبيه به سوختگى آتش است. در ميان اين ورم، اكثر آب رقيق مى‏باشد و گاه بود كه به جز ريح غليظ هيچ نباشد و آن را نفّاخات نيز گويند. Vesicle blister نفاطات gfo-persian-medicine-diseases:Nafkh دم شدن شكم و معده‏ Flatulence نفخة gfo-persian-medicine-diseases:Nafsolmodde برآمدن چرك از ريه؛ كه يا از تقيح ذات الريه يا ذات الجنب است، يا از قرحه ريه (سل)، يا از سر باز كردن دبيله معده، يا ورم اجزاى دهان و يا از انفجار آماس سينه. Purulent discharge نفث المدة gfo-persian-medicine-diseases:Namleh نمله (ساعيه) كه بثره‏ها ريز و نزديك به هم و پرسوزش و با خارش است كه از ماده صفراى خالص (نمله ساده) يا صفراى مخلوط با خون تيز محترق (متأكله) است. Herpes نملة gfo-persian-medicine-diseases:Narolfarsi نار فارسى (آتشك)؛ كه بثره پرآب، پرخارش و پرسوزش است كه قبل از ظهورش خطهاى سرخى پديدار مى‏شود. Herpes Zoster نار الفارسى‏ gfo-persian-medicine-diseases:Navasir قرحه‏يى عميق در درون مقعد است كه ديرعلاج است و زرداب از آن برمى‏آيد. و گاهى درون روده رفته و گاهى نرفته است. Fistula Sinus and fistula نواصير gfo-persian-medicine-diseases:Nazle ماده [يى‏] كه از دو بطن مقدم دماغ به سوى حلق افتد، موسوم است به «نزله». بعضى اطبا، نزله را مخصوص داشته‏اند به ماده كه به سوى صدر و ريه ريزد. و بعض آن را كه به جانب بينى فرود آيد و رقيق بود و منفذ بينى را بگيرد، زكام گويند و باقى همه را نزله خوانند. Post nasal discharge نزله gfo-persian-medicine-diseases:Neghres نقرس؛ كه درد و ورم مفصل مچ پا و انگشتان آن خصوصا در انگشت شصت است. Gout نقرس‏ gfo-persian-medicine-diseases:Nose_disease gfo-persian-medicine-diseases:Notuolsare بلند شدن ناف كه يا در حين ولادت مى‏افتد و يا پس از آن‏ Unbilical hernia نتوء السرة gfo-persian-medicine-diseases:Notuorrahem خروج رحم‏. و اين دو گونه باشد: يكى، آنكه رحم به همان هيئت كه هست فرو سو آيد و گردن آن از فرج برون شود. دوم، آنكه رحم از اصل منقلب گشته [و] بروز نمايد چنان‏كه باطن بتمامه ظاهر شود و ثقبه عنق او منتفى و ناپيدا گردد Uterine prolapse نتو الرحم‏ gfo-persian-medicine-diseases:Occurrent The category of occurrents comprises several categories that can be derived from processes. [FL, 2008-03-06 based on part1-v.1.0.1, p.30] NOTE: In earlier versions, "Occurrent" denoted the category named "Processual Structure" herein. [FL, 2008-03-13] Occurrent gfo-persian-medicine-diseases:Oghre نازایی. و اين بر دو قسم است: يكى، آنكه از جانب زن بود. دوم، آنكه از جانب مرد بود. Infertility Sterility عقر gfo-persian-medicine-diseases:Oramolmaghaben آماس‏هاى زير بغل، پس گوش و بن ران‏ أورام المغابن‏ gfo-persian-medicine-diseases:Other_Disease_disease gfo-persian-medicine-diseases:Pathological_phenomena gfo-persian-medicine-diseases:Patient gfo-persian-medicine-diseases:Peritoneum_disease gfo-persian-medicine-diseases:Perpetuant A perpetuant is a concrete individual which persists through time and exhibits presentials. [FL, 06.03.2008] Perpetuant gfo-persian-medicine-diseases:Persian_medicine_medicinal gfo-persian-medicine-diseases:Persian_medicine_treatment gfo-persian-medicine-diseases:Phalghamooni فلغمونى؛ يعنى ورم غليظ كه ماده‏اش خون است. Sanguine swelling فلغمونى‏ gfo-persian-medicine-diseases:Point Lines are bound by points. [FL, 2008-02-27] Point gfo-persian-medicine-diseases:Prescription gfo-persian-medicine-diseases:Presential A presential exists wholly at exactly one time boundary. Presential gfo-persian-medicine-diseases:Process Processes are directly in time, they develop over and unfold in time. Processes have characteristics which cannot be captured by a collection of time boundaries. In particular, processes exhibit internal coherence. [FL, 2008-03-13] Process gfo-persian-medicine-diseases:Processual_Structure The category of processual structures centers around the more intuitive notion of processes. It captures processes themselves and occurrents, i.e., primarily structures of several other kinds that can be derived from processes. [FL, 2008-03-13 based on part1-v1.0.1, p.30] Processual Structure gfo-persian-medicine-diseases:Processual_role A processual role corresponds to the manner in which a single participant behaves in some process. [herre-h-2006--a, p.38] Processual roles are roles with a process as context, and they are dependent processes. [FL, 2008-02-27] Processual role gfo-persian-medicine-diseases:Property A property is a dependent entity which another entities has, i.e., that entity exhibits its property. Other common terms for property in natural language are characteristic, feature, quality, etc. [FL, 2008-02-27] Property gfo-persian-medicine-diseases:Pustules_disease gfo-persian-medicine-diseases:Raboo آن است كه مردم، آسوده دم نتواند زد مگر به شتاب و تواتر؛ هم‏چون تنفس كسى كه بدود. Asthma ربو gfo-persian-medicine-diseases:Raja حمل كاذب؛ يعنى حالتى كه زن، حامله نشان دهد و حال اينكه باردار نيست‏ False pregnancy Molar pregnancy رجا gfo-persian-medicine-diseases:Ratgh رتق؛ يعنى چيزى زايد چون عضله يا پرده‏يى در مسير فرج ايجاد راه بندان كند Vaginal obstruction رتق‏ gfo-persian-medicine-diseases:Relational_role A relational role corresponds to the way in which an argument participates in some relation. [herre-h-2006--a, p.38] Relational role gfo-persian-medicine-diseases:Relator A relator mediates between or connects entities. It is a dependent entity which depends on those entities connected. [FL, 2008-03-13] Relator gfo-persian-medicine-diseases:Right_time_boundary see time boundary description [FL, 2008-02-27] Right time boundary gfo-persian-medicine-diseases:Role Role A role corresponds to the involvement of some entity (the player of the role) within another entity (the context of the role). Examples of role terms: student, patient, runner, reader, factor. [FL, 2008-02-27] gfo-persian-medicine-diseases:Saalil ثآليل؛ كه بثور بسيار سفت و گرد است. و از خلط غليظ خشك بلغمى يا سوداوى يا مركب از هر دو است كه طبيعت به پوست فرستاده است. Warts ثآليل‏ gfo-persian-medicine-diseases:Saefe سعفه؛ كه زخم سر و چهره است. و اگر زرداب از آن برآيد، «سفعه رطب» و «شيرپنجه» وگرنه «سعفه خشك» نامند. Favus Porrigo سعفة gfo-persian-medicine-diseases:Saele سلعه؛ كه ورم سفتى است كه به گوشت نچسبيده و در زير پوست قابل جابه‏جا كردن است و اقسامى چون شحميه، عسليه، آرد هاليه و شيرازيه دارد. سلعة gfo-persian-medicine-diseases:Saghagholus سقاقلوس؛ كه ورم وخيمى است كه از خون غليظ ايجاد مى‏شود و از شدت بزرگى و غلظت خود، بافت‏هاى اطراف را مى‏ميراند. Gangrene Sphacelus سقاقلوس gfo-persian-medicine-diseases:Sahj آن است كه سطح درونى امعاء خراشيده شود. Intestinal ulcer سحج gfo-persian-medicine-diseases:Salesolbowl ناتوانى در كنترل ادرار. آن است كه بول به غير اراده بيرون آيد Urinary incontinence سلس البول gfo-persian-medicine-diseases:Samanolmofratin چاقی Obesity سمن المفرطين‏ gfo-persian-medicine-diseases:Saratan ورم سوداوى است كه از احتراق صفرا حاصل شود يا از احتراق بلغم كه اندكى از صفرا با او نيز سوخته گردد. امّا سوداى طبيعى، محدث اين ورم نتواند شد جهت خالى بودن از حدّت. Cancer سرطان‏ gfo-persian-medicine-diseases:Seban صيبان، جمع صوابه و صوابه، چيزى است سپيد آويزان و منظوم [يعنى چسبيده‏] به موى كه آن را بيضه شپش گويند صئبان‏ gfo-persian-medicine-diseases:Seghte سقطه (افتادن از جايى) Falling injuries سقطه gfo-persian-medicine-diseases:Sel عبارت است از قرحه كه در شش افتد. Tuberculosis سل gfo-persian-medicine-diseases:Shara شرى؛ كه بثور مسطحه مايل به سرخى است كه برخى سرخ و برخى بزرگ و با خارش است و از ثوران بخارات خون صفراوى يا بلغم بورقى است. Urticaria شرى‏ gfo-persian-medicine-diseases:Sheghagh يعنى ترقيدن زبان و اين از خوردن مانع آيد و هرگاه چيزى ترش يا شور بوى رسد سوزشى لاحق گردد Tongue fissure شقاق اللسان‏ gfo-persian-medicine-diseases:Sheyb شيب؛ يعنى سفيد شدن موها Gray hair شيب‏ gfo-persian-medicine-diseases:Shoose تورم حجاب موجود در درون دنده‏هاى پشت‏ Intercostal muscle inflammation شوصة gfo-persian-medicine-diseases:Soal به پارسى، سرفه گويند. سرفه، حركت شش است و حركت اندامهايى كه با وى اندر دم زدن شريكند؛ چون قصبه و حجاب حاجز و حجاب منصّف الصدر و حجاب مستبطن اضلاع و عضله‏هاى سينه و جنب. و اين، حركتى است ناطبيعى كه طبيعت بدان رنج [را] از اين اعضا دفع مى‏كند. و سعال مر شش را هم‏چون عطسه است مر دماغ را. Cough سعال‏ gfo-persian-medicine-diseases:Social_role A social role corresponds to the involvement of a social object within some society. [herre-h-2006--a, p.38] Social role gfo-persian-medicine-diseases:Sonan صنان؛ كه بدبويى تن است و از عفونت اخلاط و ريزش آنها در پوست ايجاد مى‏شود. صنان‏ gfo-persian-medicine-diseases:Souolghaniye مقدمه استسقا است. و ترجمه‏اش فساد مزاج است. و سبب اين مرض، ضعف جگر و سوء مزاج است و باشد كه از فساد و ضعف معده افتد. Anemia سوء القنية gfo-persian-medicine-diseases:Space Spatial entities in GFO are analyzed according to the ideas of Franz Brentano. Starting from connected three-dimensional entitites (topoids), related spatial entities can be distinguished. [FL, 2008-02-27] Space entity [herre-h-2006--a, sect. 5.2] gfo-persian-medicine-diseases:Space_time A space-time-entity is something in which concrete entities can be located. [FL, 2008-02-27] Space time entity gfo-persian-medicine-diseases:Spatial_boundary Boundaries of regions are surfaces, boundaries of surfaces are lines, and boundaries of lines are points. As in the case of time-boundaries, spatial boundaries have no independent existence, i.e. they depend on the spatial entity of which they are boundaries. Spatial boundary gfo-persian-medicine-diseases:Spatial_region Space regions are mereological sums of topoids. Spatial region gfo-persian-medicine-diseases:Spleen_Gallbladder_disease gfo-persian-medicine-diseases:State A process is a state with respect to a category iff every of its process boundaries instantiates that category. [FL, 2008-03-13] State [part1-v1.0.1, p.34] gfo-persian-medicine-diseases:Stomach_disease gfo-persian-medicine-diseases:Surface Topoids are bounded by surfaces. [FL, 2008-02-27] Surface gfo-persian-medicine-diseases:Symbol_structure Symbolic structures are signs or texts that may be instantiated by tokens. [herre-h-2006--a, p.6] Symbol structure gfo-persian-medicine-diseases:Symptom gfo-persian-medicine-diseases:Taghallos درهم كشيدگى لب؛ كه يا مولودى است و يا به سبب تشنّج استفراغى و يا امتلائى‏ Lip contraction Lip shrinkage تقلص الشفتين‏ gfo-persian-medicine-diseases:Taghashor پوسته‏پوسته شدن زبان، حنك، و اطراف دهان و لثه‏ها است. Tongue exfoliation تقشر اللسان gfo-persian-medicine-diseases:Taghashorolghalb آن است كه احساس كند آدمى كه دل وى را مى‏خراشد و از شدت الم بى‏هوش افتد و باز فى الفور به هوش آيد جهت ضعف سبب و سرعت زوال آن‏ تقشر القلب‏ gfo-persian-medicine-diseases:Taghayoheltahal ريم كردن و انفجار ورم طحال‏ تقيح الطحال‏ gfo-persian-medicine-diseases:Tahavvo تهوّع، حركتى است كه در معده افتد مانند حركت قى؛ ليكن هيچ‏چيز دفع نشود. Nausea تهوع gfo-persian-medicine-diseases:Takhayolat_Shaze illusion تخيلات الشاذة gfo-persian-medicine-diseases:Tamatti آن را خميازه گويند. و سبب وى نيز همان بخار است مگر آنكه مخصوص به سر نيست، بلكه در ساير عضلات بدن عام مى‏باشد. Stretching تمطى‏ gfo-persian-medicine-diseases:Tasavob آن را به فارسى دهن‏دره گويند و فازه نيز خوانند. و وى، حالتى است كه چون پديد آيد، بى‏اختيار دهن بگشايد؛ Yawning تثاؤب gfo-persian-medicine-diseases:Taun طاعون؛ كه بثره ريز- و گاهى بزرگ- است كه با سوزش و سبز يا سياه يا زرد يا سرخ است و معمولا در گوشت‏هاى غددى چون زير بغل، بيخ ران و زبان مى‏افتد. Bubonic plague طاعون‏ gfo-persian-medicine-diseases:Temporal_region Time Regions are defined as the mereological sum of chronoids, i.e. time regions may consist of non-connected intervals of time. Temporal region gfo-persian-medicine-diseases:Throat_disease gfo-persian-medicine-diseases:Time The time model of GFO is based on Brentano and the glass continuum of Allen&Hayes. Time entity gfo-persian-medicine-diseases:Time_boundary Time boundaries depend on a chronoids and can coincide. Left time boundaries, if viewed from the perspective of bounding a specific chronoid, are those which are earlier than any inner or right time boundary of that chronoid. On the other hand, within a pair of coincident time boundaries, a left time boundary is later than the right time boundary in that pair. [FL, 2008-02-27] Time boundary gfo-persian-medicine-diseases:Tongue_Mouth_Lip_disease gfo-persian-medicine-diseases:Tooth_Gum_disease gfo-persian-medicine-diseases:Topoid Topoids are connected compact regions of space. They have spatial boundaries. Topoid gfo-persian-medicine-diseases:Tosah توته؛ كه بثور زخمى عمق‏گونه و يا مقعد و فرج از خلط غليظ تيز است. Mulbery توثة gfo-persian-medicine-diseases:Universal Universals are immanent categories. They exist in re. [FL, 2008-02-27] Universal gfo-persian-medicine-diseases:Uterus_disease gfo-persian-medicine-diseases:Vahn وهن و وهى؛ كه هر دو همان كوفتگى استخوان و گوشت و رباط آن است‏ Sprain Strain وهن و وهی gfo-persian-medicine-diseases:VajolKhasere درد لگن خاصره‏ Flank pain وجع الخاصرة gfo-persian-medicine-diseases:Vajolmafasel درد مفاصل؛ كه درد ران، عرق النساء، نقرس و ساير مفاصل دست و پا است. Arthralgia Joint pain rheumatism وجع المفاصل gfo-persian-medicine-diseases:Vajolzahr درد پشت؛ به سبب سوء مزاج بارد ساده، تولد خلط خام يا بلغمى در عضلات و فقرات پشت، كثرت جماع، امراض كليه، امتلاء رگ بزرگ پشت، درآمدن باد در عضلات و رباطات و اوتار پشت و يا به سبب مشاركت رحم. Backache وجع الظهر gfo-persian-medicine-diseases:Varamolrakhoo آنرا اوذیما نیز گویند. ورمى نرم سفيد و بى‏درد است كه از فساد مزاج يا فزونى بلغم افتد. چون انگشت بر آن گذارند به آسانى فرو شود و به اثر وى تا دير منغمر بماند و گاه باشد كه درين ورم وجع خفيف نيز يار [يعنى همراه‏] بود. و اين از دو سبب افتد: يكى، آنكه مزاج فاسد شود دوم، آنكه بلغم فزون گردد. Soft swelling ورم الرخو gfo-persian-medicine-diseases:Varamolreyhi اجتماع ريح در بافت‏هاى مختلف بدن‏. اين دو گونه است: يكى، آنكه ريح در جوهر عضو درآيد [و] به مشابه تهبّج نمايد. دوم، آنكه در جوهر عضو درنيايد ريح بلكه در جوف عضو ما بين فضاى عضوين يكجا گرد آيد ورم الريحى‏ gfo-persian-medicine-diseases:Varamolsolb آنرا سقيروس نیز گویند، ورم سفت است و ماده‏اش يا سودا است يا بلغم و يا مركب از هر دو. Hard swelling ورم الصلب‏ gfo-persian-medicine-diseases:Vashm وشم (خال‏كوبى). Tattoo وشم gfo-persian-medicine-diseases:Vasi از جا دررفتن ناقص استخوان از مفصل‏ Subluxation وثی gfo-persian-medicine-diseases:Yaraghan آن است كه رنگ بدن تغير فاحش پذيرد به زردى يا به سياهى به حسب لون خلط فاعل‏ Icterus Jaundice یرقان gfo-persian-medicine-diseases:Zafda افزونى است صلب غده‏مانند كه در زير زبان پديد آيد و به رنگ غوك ماند و لهذا ضفدع گويند. Ranula ضفدع‏ gfo-persian-medicine-diseases:Zaghtolghalb مرضى است كه آدمى دريابد كه دل او فشارده مى‏شود و منضغط مى‏گردد، پس غشى افتد و لعاب بسيار از دهن برآيد Angina pecturis ضغط القلب‏ gfo-persian-medicine-diseases:Zahir آن را «علة الدجاجة» نيز گويند و حركت روده در دفع و حال آنكه جز اندكى رطوبت مخاطى يا خون برنيايد Proctits زحير gfo-persian-medicine-diseases:Zarb اسهال معدی كه طعام در آن منهضم نشود و بيش از آنكه همه تن را از وى بهره رسد، مستطلق گردد Diarrhea ذرب‏ gfo-persian-medicine-diseases:Zarbe ضربه خوردن‏ Blunt trauma Penetrating trauma ضربه gfo-persian-medicine-diseases:Zatolarz ورم در حجاب مايل به پشت‏ Posterior pleuritis ذات العرض gfo-persian-medicine-diseases:Zatoljanb آن است نزد اكثر اطبا كه غشاى مستبطن اضلاع يا حجابى كه ميان آلات غذا و آلات تنفس فاصل است متورم شود؛ Pleurisy pleuritis ذات الجنب gfo-persian-medicine-diseases:Zatolriye آماس شش‏ را گویند. طريق حدوثش آن است كه نزله گرم و يا سرد از دماغ به ريه فرود آيد يا خناق بگشايد و ماده آن منتقل شده به شش ريزد و در آنجا قرار گيرد؛ يا ذات الجنب به ذات الريه منتقل شود. Pneumonia pulmonitis ذات الرئة gfo-persian-medicine-diseases:Zatolsadr ورم در حجاب مايل به جانب سينه‏ Anterior pleuritis ذات الصدر gfo-persian-medicine-diseases:Zers ضرس بالتحريك، كندى دندان را گويند Blunting of teeth ضرس‏ gfo-persian-medicine-diseases:Ziyabitos مرضى است كه آب را چنانكه بياشامد هم‏چنان به راه بول بيرون آيد در اندك زمان امّا به اراده‏ Diabetes ذیابیطس gfo-persian-medicine-diseases:Zokam Nasal catarrh زکام gfo-persian-medicine-diseases:alagh_halgh دیوجه یا خار در گلو Pharyngeal leech infestation leech in throat علق و الشوك اذا تشبثت في الحلق‏ gfo-persian-medicine-diseases:ankabutiye طبقه عنکبوتیه، از كناره شبكيه رسته است و شاخهاى باريك از طبقه مشيميه با اين طبقه آميخته است و طبقه مذكور ميان رطوبت جليديه و بيضيّه حاجز است. و عنكبوتيه، بهر آن گويند كه از فرط رقت، به نسج عنكبوت مى‏ماند. Disorders of arachnoid diseases of arachnoid layer علل الطبقة العنكبوتية gfo-persian-medicine-diseases:atash_mofrat تنشگی زیاد که هر چه آب بنوشند تشنگى ساكن نشود Excessive thirst Polydipsia thirst عطش المفرط gfo-persian-medicine-diseases:azam_khesye بزرگی بیضه ها Testicular hypertrophy عظم الخصيتين‏ gfo-persian-medicine-diseases:azam_lesan بزرگى زبان، گاه بدان مى‏رسد كه در دهن نمى‏گنجد و مستدلع مى‏شود يعنى از دهان برون مى‏آيد. و كذالك مسمى است به ادلاع اللسان. Enlargement of tongue macroglossia عظم اللسان‏ gfo-persian-medicine-diseases:aze_arbae_arbaeen گزیدن هزارپا Centipede biting عض اربع و اربعین gfo-persian-medicine-diseases:aze_kalb گزیدن سگ Mad dog biting عض الکلب gfo-persian-medicine-diseases:bakhr_anf بوى بد آمدن از بينى‏ Ozena بخر الأنف‏ gfo-persian-medicine-diseases:bavasir_anf در مجراى بينى گوشت زايد غددى برويد و هوا را كه به روايح متكيف شده به آلت شمّ مى‏رسد و اصل شدن ندهد. و اين را بواسير الانف گويند. Nasal varices بواسیر الانف gfo-persian-medicine-diseases:bavasir_rahem بواسير الرحم؛ كه برآمدگى‏هاى در گردن رحم از خلط سوداوى است. Uterine polypus بواسير الرحم‏ gfo-persian-medicine-diseases:bayaz يعنى سپيدى كه بر سياهى چشم افتد Corneal opacity بياض‏ gfo-persian-medicine-diseases:beyziye اين رطوبت، مشابه به سپيدى بيضه است، لونا و صفاء و قواما. و لهذا به بيضيه مسمى گشته [است‏] Aqueous humour diseases علل الرطوبة البيضية gfo-persian-medicine-diseases:boghz_ein يعنى نگريستن بر شعاع خوش نيايد. و اين علت را دو سبب است: يكى، آنكه روح گرم شود و مشتعل گردد. پس، از حرارت و روشنائى شعاع، اشتعال و رقت وى بيفزايد و بدان سبب باصره از ديدن وى تنفر نمايد. دوم، آنكه در چشم عارضه حادث شود، چون رمد و سبل غليظ؛ يا در پلك آفتى واقع شود، چون جرب؛ پس به سبب اين عارضه ديدن شعاع خوش نيايد. Photophobia بغض العين من الشعاع‏ gfo-persian-medicine-diseases:bohooha_sout گرفتگى آواز Hoarsness بحوحة الصوت سببها gfo-persian-medicine-diseases:boltin علتى است كه در هر اندك زمانى قطرات اشك متقاطر شود و منقطع گردد Lacrimation بوالتين‏ gfo-persian-medicine-diseases:borudat رطوبتى است غليظ كه در پلك گرد آيد و غليظ شود و بفسرد مانند تگرگ‏ Conjunctival concretion برودة gfo-persian-medicine-diseases:bosoor_rahem اورام ریز رحم Vaginal rash بثور في الرحم‏ gfo-persian-medicine-diseases:bosor_anf گاه باشد كه اندرون بينى بثره برآيد از فضله بلغمى يا سوداوى و به واسطه حرارت باطن، آنچه لطيف است تحليل يابد و ما بقى، غليظ و متحجر شود و نفس را مزاحمت كند Pimple and pustules in nose بثور في الأنف‏ gfo-persian-medicine-diseases:bosor_halgh اورام کوچک و جوش هایی در حلق Pharyngeal eruption بثور في الحلق‏ gfo-persian-medicine-diseases:bosor_kabed بثورى كه بر سطح جگر پيدا شود و اين علت كمتر حادث گردد Hepatic surface pustulation تبثر سطح الكبد gfo-persian-medicine-diseases:botlan_zough بطلان، آن است كه هيچ مزه محسوس نشود. و اين بطلان، گاه بدان حدّ انجامد كه در حرارت و برودت امتياز نتوان كرد؛ يعنى حس لمس زبان نيز فتور پذيرد Ageusia بطلان الذوق gfo-persian-medicine-diseases:boul_farash بول كردن در فراش؛ يعنى شب‏ادرارى‏ Enuresis بول في الفراش‏ gfo-persian-medicine-diseases:bowloddam ادرار خون در اثر شكاف رگ كليه يا ضعف جگر يا كليه يا خوردگى رگ‏هاى اعضاى بول. Hematoria بول الدم‏ gfo-persian-medicine-diseases:dabile_kabed دبیله در کبد Hepatic abscess دبيلة في الكبد gfo-persian-medicine-diseases:dabile_mede دبيلة المعده، آن را گويند كه در باطن عضو، موضعى حاصل شود و در آنجا ماده ورم گرد آيد و نضج يابد و مستحيل شود به مدّه‏ Stomach abscess دبيلة المعدة gfo-persian-medicine-diseases:dabile_sadi دبیله در پستان Mammary abscess دبیله ثدی gfo-persian-medicine-diseases:dam_ghei خارج شدن خون در قی Hematemesis دم الذى يخرج بالقى‏ء gfo-persian-medicine-diseases:dam_ozon برآمدن خون از گوش‏ bleeding bloody discharge انفجار الدم من الأذن‏ gfo-persian-medicine-diseases:dam_pestan خروج خون از پستان Bloody discharge of breast خروج خون از پستان gfo-persian-medicine-diseases:dame علتى است كه پيوسته بى‏مراد چشم تر باشد به اشك، و حال آنكه آفتى ديگر چون بثره يا جرب يا درشتى پلك يا انقلاب شعر هيچ پديد نبود Epiphora دمعة gfo-persian-medicine-diseases:davar دوار، آن است كه آدمى خود را و دماغ را و جمله اشيا را در دور و گشت پندارد و نتواند ثابت ماند ايستاده يا نشسته، بلكه ساقط شود و بيفتد. Vertigo دوار gfo-persian-medicine-diseases:didan_anf وجع الاذن كه از تولّد ديدان در گوش عارض شود Nasal parasites دیدان انف gfo-persian-medicine-diseases:doorbini دوربینی Hypermetropia رویه الناظر من بعید اکثر مما یبصر من قریب gfo-persian-medicine-diseases:ehtebas_anf بند شدن چيزى در مجراى بينى‏ Foreign body in nose احتباس شئ در انف gfo-persian-medicine-diseases:ehtevae_rotoobat_ghalb علتى است كه پندارد انسان دل خود را كه در آب شنا مى‏كند و متحرك مى‏گردد دل به حركت اختلاجيه. Hydropericardium احتواء الرطوبة على القلب‏ gfo-persian-medicine-diseases:ekhtelaj لرزش لب‏ها؛ كه يا به مشاركت معده است، يا به مشاركت عصب لب كه از مغز آيد، يا به جهت باد غليظ متولد در آن محل و يا به جهت امتلاى عروق لب. يعنى پريدن عضو. و آن، حركتى است غير اختيارى كه حادث شود در موضعى از بدن چون قلب و معده و عضلات كبد و طحال و اعصاب و عروق رحم و مانند آن هر عضوى كه منبسط و منقبض تواند شد Lip tremor Trembling إختلاج‏ اختلاج الشفة gfo-persian-medicine-diseases:ekhtengh_rahem علتى است شبيه به صرع و غشى، يعنى در وى هم علامات صرع پديد مى‏آيد چون دوار و تشنّج در بعض اعضا و سقوط، و هم علامات غشى ظهور مى‏نمايد چون سردى اطراف و زردى رنگ و صغر نبض و نفس. بايد دانست كه اگرچه مبداء اين علت رحم است امّا از آنكه ميان رحم و دماغ و دل مشاركت قوى است، آفت رحم به دماغ مى‏انجامد و ايضا به دل متأدّى مى‏گردد [و] از آن است كه ضيق نفس و غشى و صرع و خفقان عارض مى‏شود و كف در وى در دهن نمى‏آيد. Hysteria اختناق الرحم‏ gfo-persian-medicine-diseases:elal_azafir بیماری ناخن Nail disease علل الاظافير gfo-persian-medicine-diseases:enabiye طبقه عنبیه، غليظ الجرم است. و براى نفوذ نور در وسط اين طبقه، مقابل جليديه ثقبه [يى‏] واقع است مانند ثقبه كه در انگور پديد مى‏آيد چون او را از خوشه جدا مى‏كنند و وجه تسميه وى به عنبيه به همين تشبيه است. Uveal disorders علل الطبقة العنبية gfo-persian-medicine-diseases:enghela_ozon برآمدن گوش از بيخ. Ear trauma انقلاع الأذن‏ gfo-persian-medicine-diseases:enkesar_ozon اطلاق انكسار بر شكستن عضو غضروفى، از آن است كه بعضى حكم وى حكم استخوان گردانيده‏اند. Ear trauma انكسار الأذن‏ gfo-persian-medicine-diseases:entefakh_anf ورم بینی Nose flatulence انتفاخ الانف gfo-persian-medicine-diseases:ertefa_khesye ارتفاع بیضه ها. ارتفاع او، آن است كه بيضه از كيسه خود به سوى عانه برآيد و باشد كه از غايت ارتفاع ميل به مراق نمايد و از ظاهر بتمامه غايب شود Undescended testise ارتفاع الخصية gfo-persian-medicine-diseases:esabe وجعى است كه در محل ابرو عارض شود مايل به عضله جبهه و به عظم ماق‏ Frontal headache عصابة gfo-persian-medicine-diseases:evejaj_zekr کج شدن ذکر Flexion of the penis Penile curvature اعوجاج الذكر gfo-persian-medicine-diseases:falej گاه باشد كه سبب استرخا در اعصاب نخاعى و دماغى يك شقّ بدن باشد و در اين حالت، نيمه بدن از سر تا پاى مسترخى مى‏گردد. و اين نوع استرخا را اكثر متاخرين ثقات، «فالج» گويند Paralysis فالج‏ gfo-persian-medicine-diseases:fesad_atraf_belbard تعفن و سياه شدن دست‏ها و پاها در اثر شدت سرما. Frostbite فساد الأطراف بالبرد gfo-persian-medicine-diseases:fesad_shahvat شهوت اطعمه ردى الكيفية را وحم گويند و شهوات رديه غير ماكوله چون شهوت گل و زغال و سفال و اسفيداج و گچ و مانند آن را فساد شهوت خوانند. Deterioration of appetite Dysorexia وحم و فساد الشهوة gfo-persian-medicine-diseases:fesad_sham فساد شمّ، تشويش و تغيّر است كه در شامّه افتد و او را از مجراى طبيعى بگرداند Parosmia فساد الشم‏ gfo-persian-medicine-diseases:fesad_zough فساد ذوق عبارت است از تغير ذايقه. و آن بر دوگونه است: يكى، طعمى از طعوم محسوس همى شود بى‏آنكه چيزى بچشند. دوم، آنكه هنگام ذوق اشيا، طعمى برخلاف طعم آن چيز كه مى‏چشند محسوس گردد. Dysgeusia Parageusia فساد الذوق‏ gfo-persian-medicine-diseases:ghaml شپش Lice Pediculosis قمل gfo-persian-medicine-diseases:ghaml_ajfan شپش كه در مژگان افتد Pediculus blepharitis قمل في الأجفان‏ gfo-persian-medicine-diseases:gharab هرگاه در گوشه چشم كه به جانب بينى است ورم عارض شود پس ناصور گردد، اين ناصور را غرب گويند. Lacrimal fistula غرب‏ gfo-persian-medicine-diseases:gharigh تدبير غرقى؛ يعنى كسى كه در آب غرق شود و چون از آب برآرند بى‏هوش است اما نفس مى‏زند. تدبير مختوق به وهق؛ يعنى كسى كه با ريسمان او را خفه كرده‏اند اما هنوز نفس دارد. Diphtheria غريق و المخنوق بالوهق‏ gfo-persian-medicine-diseases:gharniye طبقه قرنیه، طبقه‏ايست صلب و شفاف، مانند شاخ سپيد كه به غايت باريك و تنگ مى‏باشد و لهذا قرنيه گويند. Corneal disorders علل الطبقة القرنية gfo-persian-medicine-diseases:ghazi يعنى افتادن چيزى چون خاك و خاشاك در چشم‏ Foreing body in the eye قذى gfo-persian-medicine-diseases:ghela_ozon جراحت و شقاق گوش‏ را قلاع الاذن گویند. مرض مذكور، اطفال را بيشتر افتد؛ جهت سستى جلد ايشان‏ Ear infection Otitis قلاع الأذن‏ gfo-persian-medicine-diseases:ghelate_laban کمی شیر Deficient secretion of milk Oligogalactia قلة اللبن‏ gfo-persian-medicine-diseases:ghesha آن است كه هنگام شب باصره معطّل شود به حدى كه ستاره‏ها نتواند ديد و در روز به حال آيد و چون آفتاب به غروب نزديك آيد، ضعف در بصارت پديد آيد Nyctalopia غشاء gfo-persian-medicine-diseases:ghoda هرگاه گوشت گوشه چشم كه [به‏] سوى بينى است زيادت شود به افراط، آن را غده گويند Tumoral lesion gland غدة gfo-persian-medicine-diseases:ghodad غدد و عقد؛ كه اجسام سفت و گردى هستند معمولا از بلغم و گاهى از سودايند. Lymphadenitis غدد و العقد gfo-persian-medicine-diseases:ghomur عبارت است از كلال و ضعف كه عارض شود باصره را نسبت به بسيارى نگريستن به سوى برف و هر روشنائى غالب. snow blindness قمور gfo-persian-medicine-diseases:ghorooh_anf قروح بینی Nasal ulcers قروح في الأنف‏ gfo-persian-medicine-diseases:ghorooh_koliye زخم های چرکین کلیه Renal ulcers قروح الكلية gfo-persian-medicine-diseases:ghorooh_lase ناصور، عبارت است از قرح عنيفه و دير مانده كه انبوبه مانند در گوشت نفوذ كرده باشد و زرداب از وى بپالايد. و قرحه، تفرق الاتصال [است‏] كه در گوشت افتد و متقيّح گردد؛ پس اگر بى‏آماس و تغير [و] عفونت باشد، قرحه ساذج گويند؛ وگرنه خبثيه گويند Gingival ulcers قروح اللثة و نواصيرها gfo-persian-medicine-diseases:ghorooh_maghad زخم‏هاى چركين‏ مقعد Anal ulcers قروح المقعدة gfo-persian-medicine-diseases:ghorooh_masane زخم‏هاى چركين مثانه؛ كه از خلط تيز يا سنگ‏ريزه يا پارگى ورم مثانه است. Cystic ulcers قروح المثانة gfo-persian-medicine-diseases:ghorooh_mede قروح در معده Gastric ulcers قروح المعده gfo-persian-medicine-diseases:ghorooh_rahem زخم و جراحت رحم. Cervical ulcer Uterine ulcer قروح الرحم‏ gfo-persian-medicine-diseases:ghorooh_sadi قروح در پستان Breast ulcers قروح ثدی gfo-persian-medicine-diseases:ghorooh_zekr زخم‏هاى ذكر و بيضه و حوالى آن‏ Scrotal ulcers قروح الذكر و الخصية و حواليها gfo-persian-medicine-diseases:ghorouh_meri قروح مری. كه يا از بثور و اورام مرى است و يا از خلط گرم مرى. Esophageal sore Esophageal ulcer قروح المرى‏ء gfo-persian-medicine-diseases:ghoruh_ein قرحه در ساير طبقات ممكن الوقوع است؛ اما آنچه در ملتحمه و قرنيه و عنبيه افتد، به نظر مى‏آيد و علامات مخصوصه دارد؛ بخلاف آنكه در ديگر طبقات افتد كه در حس نمى‏نمايد؛ مگر آن‏وقت كه مدّه جوش زند و طبقات بالا را شكافته و از رطوبات نافذ گشته به ظاهر آيد؛ Eye ulcers قروح‏ چشم gfo-persian-medicine-diseases:ghoruh_jafan حدوث قرحه در پلك، يا از اسباب باديه است يعنى خارجيه يا از ورم حارّ كه مجتمع شود و متقرّح گردد. Eyelids ulcer قروح الجفن‏ gfo-persian-medicine-diseases:hafr_esnan آن است كه چيزى سفال و خزف مانند كه در سرعت تفتت به مثابه ريگ بسته [است‏] در اصول دندان بچسبد و متحجر شود به نهجى [يعنى به گونه‏اى‏] كه قلع و استيصال آن مشكل گردد. Dental cavity Dental discoloration Dental stain حفر و تغير لون الأسنان‏ gfo-persian-medicine-diseases:hakak_meri خارش مری. به نهجى [يعنى به‏گونه‏اى‏] كه بيمار از براى خاريدن اين جايگاه، از تنحنح و تلوى [يعنى به هم پيچيدن‏] سر و گردن باز نتواند ماند. pharyngo-esophageal itching حكاك المرى‏ء gfo-persian-medicine-diseases:hamye_balghamiye_daere تب نوبه‏اى كه روزانه باشد به آن تب بلغمى‏ گویند. اين تب، با لرز و سردى بسيار در پشت و انگشتان آغاز شود و تا هنگامى كه سرما در تن ماندگار است به درازا مى‏كشد و گرماى آن سخت مى‏شود و به مانند تب غب (نوبه‏اى) گرما و برافروختگى آن به تندى بالا نمى‏رود Periodic phlegmatic fever حمى البلغمية الدائرة gfo-persian-medicine-diseases:hamye_khames سایر انواع تب های سوداوی. كه اسامى هر يكى از آن به حسب مجيئه او ماخوذ است؛ مثلا اگر سه روز در ميان آيد، خمس گويند؛ زيرا كه يوم اخذ مع يوم ترك، پنجم روز است‏ حمى الخمس و السدس و السبع و ماوراءها gfo-persian-medicine-diseases:hamye_mokhtalet تب های در هم آمیخته ی نوبه‏اى كه بيش از پنج و شش روز يك بار مى‏آيند و دمايشان خيلى بالا مى‏رود Mixed fever حمي المختلطة gfo-persian-medicine-diseases:hamye_morakab چه‏بسا كه بيمار به دو يا سه گونه تب گرفتار مى‏شود كه گاه آن تب‏ها شكل‏هاى مختلف يك گونه تب هستند. Compound fever حمي المركب‏ gfo-persian-medicine-diseases:hamye_motbaghe از افزايش دماى خون و برانگيخته شدن آن پديد مى‏آيد و به آن تب خونى نيز گويند. اين تب نيز بى‏نشانه‏هاى تب لرز و لرزيدن، آشكار مى‏شود. بلكه آغاز آن با دماى بالا مى‏باشد به همراه آن سرخى رو و چشم و گوش و بينى و رنجورى و بى‏تابى و برافروختگى بسيار، نفس‏هاى بزرگ و پى‏درپى نمايان مى‏شود Incessant fever حمى المطبقة ‏ gfo-persian-medicine-diseases:hamye_robe_daeme تب ربع؛ كه يك روز مى‏گيرد و دو روز رها مى‏كند و روز چهارم مى‏گيرد و لذا به «ربع» مسمى شده است. ربع لازمه؛ كه ماده‏اش در داخل عروق متعفن شود. Continuous quartan fever حمى الربع الدائمة gfo-persian-medicine-diseases:hamye_robe_daere تب ربع؛ كه يك روز مى‏گيرد و دو روز رها مى‏كند و روز چهارم مى‏گيرد و لذا به «ربع» مسمى شده است. ربع دايره؛ كه ماده‏اش در خارج عروق متعفن شود. Periodic quartan fever حمى الربع الدائرة gfo-persian-medicine-diseases:harab_ozon رنجيدن و متنفر شدن گوش از آوازهاى قويه‏ Hyperacusis هرب الأذن من الاصوات العظيمة gfo-persian-medicine-diseases:haval مرضى است كه آدمى هر شى واحد را كه به دو چشم خود بنگرد، پندارد كه دو چيز است‏ Strabismus حول‏ gfo-persian-medicine-diseases:hejarate_tahal آن است كه ريگ اغبر و سياه متصغر الاجزا در سپرز تولد شود. Stone of spleen حجارة في الطحال‏ gfo-persian-medicine-diseases:hekke خارش زبان Tongue pruritus حكة اللسان‏ gfo-persian-medicine-diseases:hekke_amagh_ajfan خارش گوشه‏هاى چشم و پلك‏ Granular conjunctivitis pruritus حكة الامآق و الأجفان‏ gfo-persian-medicine-diseases:hekke_anf خارش بینی Nasal pruritus حكة الأنف‏ gfo-persian-medicine-diseases:hekke_ghazib خارش ذكر و بيضه‏ها Penile itching حكة في القضيب‏ gfo-persian-medicine-diseases:hekke_maghad خارش مقعد كه از اخلاط تيز يا كرم است. Pruritis ani حكة المقعدة gfo-persian-medicine-diseases:hekke_mede خارش و دغدغه که در معده افتد Gastric itching Gastric tickling حكاك المعدة و دغدغتها gfo-persian-medicine-diseases:hekke_ozon خارش گوش. سبب خارش، رطوبت بورقى است. Ear pruritus حكة الأذن‏ gfo-persian-medicine-diseases:hekke_rahem حكه و خارش رحم؛ كه از خلط حادّ صفراوى يا مالح بورقى يا اكّال سوداوى است. Vaginal pruritus حكة الرحم‏ gfo-persian-medicine-diseases:hereghat_anf سوزش بینی Nasal burning حرقت انف gfo-persian-medicine-diseases:hereghat_mede سوزش معده كه از ترش شدن غذاى غليظ يا خلط رطوبى خام در فم معده و يا ريزش ماده سوداوى لذّاع زياد از طحال بر آن است. Heartburn حرقة المعدة gfo-persian-medicine-diseases:ihtebas_boul بند شدن ادرار؛ كه يا كاملا حبس مى‏شود و يا قطره قطره مى‏آيد اسباب آن را بگويم بنويسيد. Retention of urine احتباس البول و عسره‏ gfo-persian-medicine-diseases:ikhtelaj_mede عبارت است از حركت خفقان‏مانند چون طپش‏ كه در معده عارض شود نه چون اختلاجى كه در اعضاى عضلاتى پديد مى‏آيد. Gastric trembling اختلاج المعدة gfo-persian-medicine-diseases:ikhtelaj_riye اختلاج، پريدن عضو است و ارتعاش، لرزيدن. امّا علامت اختلاج قصبه ريه، آن است كه واقع شود در كلام لجلجه و ارتجاع ساعة بعد ساعت نه على الدوام. Tracheal tremor اختلاج و الارتعاش العارضين لقصبة الرئة gfo-persian-medicine-diseases:ileus نوعى قولنج وخيم در روده‏هاى عليا است. ileus ایلاوس gfo-persian-medicine-diseases:indebagh_meri بسته شدن مجراى مرى‏ Water dysphagia انطباق المرى‏ء gfo-persian-medicine-diseases:inghelab_mede مرضى است كه هرچه خورده شود به قى‏ء مندفع گردد بعد از آنكه منهضم شده باشد. Digested food vomitus انقلاب المعدة gfo-persian-medicine-diseases:intefakh_asabe انتفاخ و حكه اصابع؛ كه باد كردن و خارش انگشتان است و در سرما و معمولا صفراوى‏ها مى‏افتد Finger swelling إنتفاخ الأصابع‏ gfo-persian-medicine-diseases:intefakh_tehabboj_ajfan تهبّج، ورم ريحى است كه ريح در وى، مداخل جوهر عضو بود. Edema of the eyelids Eyelids swelling تهبج و انتفاخ الأجفان‏ gfo-persian-medicine-diseases:intesar_ahdab ريختن و ريزيدن مژه‏ Eyelash falling out Madarosis انتثار الأهداب‏ gfo-persian-medicine-diseases:inteshar_itesa بعضى اتساع را به گشاده شدن عصبه مجوفه مخصوص دارند و انتشار را به اتساع ثقبه عنبيه. و بعضى برعكس اين اطلاق كند.و از كلام قدما ما بين هر دو لفظ ترادف مستفاد مى‏گردد. Mydriasis انتشار و اتساع gfo-persian-medicine-diseases:inteshar_sher انتشار و تساقط مو؛ كه عبارت است از ريزش موى سر، ريش و يا ابرو به سبب نقصان غذا، تخلخل پوست، تنگى سوراخ‏هاى پوستى و خشكى و ضخامت پوست، كثرت رطوبت غليظ بلغمى در پوست، اجتماع مواد خلطيه رديه در پوست، استيلاى رطوبت بر پوست، امراض پوستى چون سعفه و زخم. انتشار الشعر و الصلع‏ gfo-persian-medicine-diseases:isterkha استرخا، آن است كه عضله‏ها و وترها سست شود و عضوى كه حركت او بدان عضله‏ها باشد بيكار گردد؛ يعنى حركت و جنبش آن عضو برود و حس او نيز زايل شود و بطلان يا نقصان حس و حركت به‏حسب قلت و كثرت سبب است‏ Paralysis Paresis Relaxation إسترخاء gfo-persian-medicine-diseases:isterkha_jafan گاه باشد كه چون رمد عارض شود، در پلك بالا استرخا پديد آيد. و باشد كه استرخا بدان حد رسد كه پلك برداشته نشود. و سبب اين مرض، وقوع استرخا است در عضلات پلك‏ Ptosis استرخاء الجفن‏ gfo-persian-medicine-diseases:isterkha_mede مرضى است كه جرم معده ضعيف شود و به آفت، وى سست گردد. Atony of the stomach Gastroptosis استرخاء المعدة gfo-persian-medicine-diseases:isterkha_sharj سستى عضلات و عصب مقعد Anal atony and muscle paralysis استرخاء الشرج‏ gfo-persian-medicine-diseases:itesal_jafan يعنى برهم رستن [يعنى چسبيدن‏] و به هم پيوستن هر دو پلك. بايد دانست كه التصاق، گاه باشد كه در يك گوشه بود و گاه در هر دو گوشه بود و گاه باشد كه هر دو پلك، از كنار تا كنار ملتصق شوند. و گاه باشد كه پلك بر طبقه ملتحمه يا قرنيه ملتصق گردد يا بر هر دو Adhesion of the eyelids to each other اتصاق الجفنين‏ gfo-persian-medicine-diseases:jafaf_anf خشكى بينى‏ Nasal dryness جفاف الأنف‏ gfo-persian-medicine-diseases:jahr به پارسى روزكور گويند. و اين، ضد شبكورى است؛ يعنى در روز روشن هيچ ديده نشود. و در شب و در روز ابر تواند ديد. Hemeralopia Sunblindness جهر gfo-persian-medicine-diseases:jalidiye اين رطوبت، اشرف اجزاء چشم است؛ زيرا كه تعلق حقيقى بصارت بدوست و باقى اجزاء همه خادم وى‏اند؛ لهذا در وسط واقع شده است تا در پناه باشد. و از آنكه او جامد و صافى است چون برف، جليديه نامند. Lens disorders diseases of lens علل الرطوبة الجلیدیه gfo-persian-medicine-diseases:jarab_ajfan آنكه در باطن پلك خشونت و درشتى قليل المقدار بمع [يعنى همراه‏] حمرت و خارش پديد آيد از ماده شور Pruritic lesion of the eyelids جرب الأجفان‏ gfo-persian-medicine-diseases:jasa از امراض ملتحمه، آن است كه ملتحمه سخت شود بى‏تورم و بدون انتفاخ، و چشم به سبب صلابت در خانه چشم نتواند گرديد، و همه حركت‏ها ناممكن شود و طبقه مذكور ترنجيده و سرخ و خشك و با درد باشد، و چون از خواب برخيزد، چشم دشوار تواند گشاد و گاه باشد كه اندر گوشه چشم اندكى رمص خشك گرد آيد. و اين را به تازى «جساء الملتحمه» گويند. Sclerophthalmia جساء gfo-persian-medicine-diseases:jasavat_mede سفتی معده یا عضلات آن كه هر دو از خلط سوداوى غليظ هستند Gastric muscle induration جساوة المعدة و العضلات الموضوعة عليها في مراق البطن‏ gfo-persian-medicine-diseases:johuz كره چشم به بيرون جهيده مى‏شود Proptosis جحوظ gfo-persian-medicine-diseases:jomood_dam_masane جمود و بستن خون در مثانه. اين مرض، عقب بول الّدم يا عقب ضربه و سقطه پديد آيد. و علامت او، غشى و كرب است و صغر نبض و سقوط آن و صغر نفس و سردى اطراف و عرق سرد. Cystic clot جمود الدم في المثانة gfo-persian-medicine-diseases:kabus آن را «نيدلان» و «جاثوم» نيز گويند. و آن، آن است كه آدمى در خواب خيال كند كه چيزى گران بر سينه افتاده اوّل مى‏فشارد و پس، نفس‏تنگى كند. و طاقت جنبش نماند و آواز نتواند داد، مگر مانند آنكه گلوى وى را خفه كرده باشد. و هم باشد كه خفه شود و هرگاه كه اين خيال از وى بگذرد، در حال بيدار شود Nightmare كابوس‏ gfo-persian-medicine-diseases:kesrat_daror_meni بى‏علت و به‏طور زياد، منى و رطوبات از ذكر خارج شود؛ كه از كثرت منى يا تيزى آن يا استرخاى اوعيه منى يا تشنّج آنها يا ضعف كليه و گداختن پيه آن يا كثرت فكر در جماع و استماع سخن آن است. كثرة درور المنى و المذى و الوذى‏ gfo-persian-medicine-diseases:kesrat_shahvat كثرت شهوت جماع؛ كه از پرخونى و كثرت منى، تيزى منى، كثرت رطوبات‏هاى مستعد تبديل به منى، قوت زياد اعضاى منى، بثور و زخم‏هاى خارش‏آور در مجارى منى و كثرت نفخ بدن است. Satyriasis كثرة الشهوة gfo-persian-medicine-diseases:kesrat_tamas كثرت خون حيض؛ به سبب پرخونى، تيزى خون، غلبه رطوبت مائى بر خون، صفراويت خون، سوداويت خون، بواسير رحم، زخم رحم، ضعف رحم و زوال بكارت. Polymenorrhea polymenorrhagia كثرة الطمث‏ gfo-persian-medicine-diseases:kesrate_laban بسيارى شير و جريان آن خود بخود از پستان‏ Eexcessive secretion of milk Polygalactia كثرة اللبن و دروره المفرط gfo-persian-medicine-diseases:kesrate_leab زیادی آب دهان و ریزش آن چه در خواب یا بیداری Drooling in sleep Sialorrhea in sleep كثرة اللعاب و سيلانه من الفم في النوم‏ gfo-persian-medicine-diseases:khadar علتى است كه حادث مى‏شود در حس لمس. پس اگر سبب قوى باشد، حسّ بالكل باطل مى‏شود و الّا ناقص مى‏گردد به‏حسب نقصان‏ Benumb Numbness خدر gfo-persian-medicine-diseases:khafash نوعى ضعف ديد است كه بر روشنائى نمى‏توانند نگاه كنند Day Blindness Hemeralopia خفش gfo-persian-medicine-diseases:kharesh_pestan خارش پستان Breast pruritus خارش پستان gfo-persian-medicine-diseases:khashm آن است كه حس بويائى مفقود شود و باطل گردد Anosmia خشم‏ gfo-persian-medicine-diseases:khavanigh خناق؛ يعنى سختى يا غير ممكن بودن تنفس يا بلعيدن؛ گاهی آماس عضلات دهانه مرى و حلقوم موجب خناق شود كه «ذبحه» نام دارد. Croup خوانيق و الذبح‏ gfo-persian-medicine-diseases:khonan آن مرضى است كه بينى را عارض مى‏شود و از آن در آواز انسان خنخنه ظاهر مى‏گردد و به سبب او كلام متبين نمى‏شود و اين غير غنه معروف است‏ Nasal obstruction خنان gfo-persian-medicine-diseases:khorooj_maghad يعنى درون مقعد به بيرون آيد. Anal prolapse خروج المقعدة gfo-persian-medicine-diseases:komna کمنه در سه موضع مختلف المعانى به اشتراك لفظى اطلاق يافته است: يكى آنكه در پلك گرانى پديد آيد به سبب باد غليظ و صاحبش چون بيدار شود، پندارد كه در چشم وى ريگ يا خاك افتاده است. دوم آنكه ريم [در] پس طبقه قرنيه جمع آيد. سوم آن است كه لاحق شود چشم را حالتى شبيه به رمد خشك، و به واسطه ارتفاع بخارات سوداويه، باصره ضعيف گردد و مبصرات چنان نمايد كه گويا در ميان ابر و دوداند Conjunctive aroda Xerophthalmia كمنة gfo-persian-medicine-diseases:kozaz لفظ كزاز گاهى اطلاق مى‏كنند و بر هر تشنّجى كه ابتدا كند از عضلات ترقوه- يعنى چنبر- گردن پس ممتد سازد آن را طولا به قدّام يا به خلف يا به هر دو جهت. و گاهى اطلاق مى‏كنند بر هر تمددى در هر عضوى كه باشد و بر اين تقدير، كزاز مرادف تمدد است. و گاهى اطلاق مى‏كنند بر هر تمددى كه سببش انجماد رطوبات در عصب بود و بر اين تقدير، تمدد عام است و كزاز، خاص. Tetanus كزاز gfo-persian-medicine-diseases:laghve علتى است كه اندر عضله‏هاى روى افتد و چشم و ابرو و پوست پيشانى و لب‏ها كوژ [يعنى كج‏] شود و از هيأت طبيعى بگردد. پس لب‏ها كما ينبغى باهم نپيوندد و آدمى از مكيدن و مص عاجز باشد Facial paralysis لقوة gfo-persian-medicine-diseases:lahm_zaed گوشت زائد که بر لثه بر آید Oral granulation tissue Superfluous flesh لحم الزائد في اللثة gfo-persian-medicine-diseases:lase_damiye آن است كه از گوشت بن دندان خون سايل شود Bleeding gum لثة الدامية gfo-persian-medicine-diseases:laze_aghareb گزیدن عقرب Scorpion biting لذع العقارب gfo-persian-medicine-diseases:laze_hayat گزیدن مار Snake biting لذع الحیات gfo-persian-medicine-diseases:laze_jaraadaat گزیدن حشرات Insects biting لذع الجرادات gfo-persian-medicine-diseases:malikhuliya آن است كه ظنون و افكار بر مجراى طبيعى نماند و اين علت نمى‏شود مگر سوداوى مزاج را Melancholia melancholic diseases ماليخوليا gfo-persian-medicine-diseases:mashimiye بافتگى طبقه مشیمیه از اطراف غشاء رقيق دماغى و از أورده و شرائين واقع است. مشيميه از آن گويند كه اشتمال وى بر شبكيه چون اشتمال مشيمه است بر جنين‏ Choroidal disorders علل الطبقة المشيمية gfo-persian-medicine-diseases:masmoomiyat مسمومیت poisoning مسمومیت gfo-persian-medicine-diseases:modate_amaa برآمدن مده و ریم از روده که بر دو گونه است. يكى آنكه ورم روده ريم گردد و سر كند. دوم، آنكه سحج روده قرحه شود. مدة التى تخرج من الأمعاء gfo-persian-medicine-diseases:modate_sadr احتقان و بند شدن مدّه و ريم در سينه؛ يعنى ماده اورام ريه و سينه منفجر شود و در فضاى بين سينه و شش جمع شود و نتواند درآيد. Pulmonary abscess مدة المحتقنة في الصدر gfo-persian-medicine-diseases:moltaheme طبقه ملتحمه، حجابى است غضروفى، صلب، مشفّ، غليظ الجرم [و] مختلط به عضلات كه مقله را متحرك مى‏دارند. Conjunctival disorders علل الطبقة الملتحمة gfo-persian-medicine-diseases:mursaraj چون قرنيه به سبب بثره يا قرحه يا جراحت بشكافد و عنبيه از تحت وى برون آيد، اين نتوّ را نام عام، «مورسرج» است‏ Iridoptosis Iris prolapse مورسرج‏ gfo-persian-medicine-diseases:nafakhe_kabed نفخه در کبد. گاهى اندر اجزاى جگر يا در زير غشاى او يا در هر دو بخارات مجتمع شود نفخة الكبد gfo-persian-medicine-diseases:nafakhe_tahal ورم ريحى طحال‏ نفخة الطحال‏ gfo-persian-medicine-diseases:nafkhe_rahem باددار شدن رحم و سبب وى، ضعف قوت‏هاى رحم است. Vaginal gas passing نفخة الرحم‏ gfo-persian-medicine-diseases:nafs_dam_fam برآمدن خون از دهن‏ Hemoptysis نفث الدم الذى يخرج من الفم‏ gfo-persian-medicine-diseases:naghsan_bah ضعف شهوت و كم ‏ميلى جنسى‏ Impotence نقصان الباه‏ gfo-persian-medicine-diseases:naghsan_lahm_lase نقصان گوشت لثه و لرزش آن Gingival atrophy Spongy gum نقصان لحم اللثة و استرخاؤها gfo-persian-medicine-diseases:naghsan_shahvat نقصان و بطلان، به‏حسب ضعف و قوت سبب است: اگر سبب ضعيف باشد، اشتها كمتر بود. و اگر سبب قوى باشد، اشتها باطل گردد؛ يعنى آرزوى طعام هرگز پديد نيايد. Anorexia Loss of appetite نقصان الشهوة و بطلانها gfo-persian-medicine-diseases:nahash_anakeb گزیدن عنکبوت Spider biting نهش العناکب gfo-persian-medicine-diseases:nahash_roteil گزیدن رتیل Tarantula biting نهش الرتیلاء gfo-persian-medicine-diseases:navasir_rahem زخم كهنه رحم‏ Uterine fistula ناصور الرحم‏ gfo-persian-medicine-diseases:nazdikbini نزدیک بینی Myopia رویه الناظر من قریب اکثر مما یبصر من بعید gfo-persian-medicine-diseases:nesyan عبارت است از وقوع فساد در ذكر [يعنى حافظه‏] يا فكر يا تخيل‏ Amnesia memory impairment نسيان‏ gfo-persian-medicine-diseases:nozul_ma رطوبتى غريب است كه از سر فرود آيد و در ثقبه عنبيه بايستد ما بين طبقه قرنيه و رطوبت بيضيه. Cataract نزول الماء‏ gfo-persian-medicine-diseases:oqde_jafan نوعى زائده غده مانند است كه بر پلك مى‏افتد Eyelids ganglion عقدة پلک gfo-persian-medicine-diseases:oram_ensiyeen اورام بيضه‏ها؛ كه ورم گرم يا بلغمى يا صلب سوداوى يا ريحى مى‏باشند. Testitis أورام الانثيين‏ gfo-persian-medicine-diseases:oram_ghalb عبارت است از ورم بارد در اكثر كه در دو پاره‏ى گوشت عصبى كه از قاعده‏ى دل رسته‏اند پيدا شود و اين مرض اكثر عقب امراض حاره و حميات مزمنه واقع مى‏شود Atrial inflammation ورم اذنى القلب‏ gfo-persian-medicine-diseases:oram_ghazib اورام ذکر Penile inflammation أورام القضيب‏ gfo-persian-medicine-diseases:oram_kabed اورام حادث در نواحى جگر بعضى از آن در نفس كبد حادث شود و بعضى در عضلات موضوع بر آن‏ Hepatitis inflammation of the liver أورام الكبد و ورم العضلات الموضوعة عليها gfo-persian-medicine-diseases:oram_lahat آماس لهات Pharyngitis ورم اللهاه gfo-persian-medicine-diseases:oram_lase آماس گوشت بن دندان‏ Gingivitis اورام اللثة gfo-persian-medicine-diseases:oram_lesan آماس زبان را گویند و بر چهار قسم است‏. يكى، آنكه دموى بود. و علامتش سرخى زبان است. دوم، آنكه صفراوى بود. و علامات وى زردى زبان است‏. سوّم، آنكه بلغمى بود. و علامت وى، سپيدى زبان است‏. چهارم، آنكه سوداوى بود. و علامت وى، سياهى زبان است‏. Inflammation of the tongue ورم اللسأن‏ gfo-persian-medicine-diseases:oram_maghad ورم مقعد که بر دو نوع است. ورم گرم و ورم سرد Rectitis أورام المقعدة gfo-persian-medicine-diseases:oram_meri ورم مری Inflammation of the oesophagus Oesophagitis أورام المرى‏ء gfo-persian-medicine-diseases:oram_ozon اورام بیخ گوش. این ورم، ردى است؛ بهر آنكه واقع شده است در عضو رخو غددى كه به سرعت قبول فساد مى‏نمايد و شديد الحس است و به دماغ متصّل؛ لهذا در اكثر مودّى مى‏شود به سرسام و اختلاط عقل و باشد كه از شدّت الم به هلاكت انجامد. Otitis أورام التي تحدث في أصل الأذن‏ gfo-persian-medicine-diseases:oram_pestan ورم پستان Breast tumefaction Mastitis inflammation of the mamary gland اورام و تمدد پستان gfo-persian-medicine-diseases:oram_rahem اورام رحم؛ كه گرم يا سرد يا سوداوى است. Inflammation of the uterus Vaginitis اورام الرحم gfo-persian-medicine-diseases:oram_shaftein آماس لب Lip inflammation أورام الشفتين‏ gfo-persian-medicine-diseases:oram_tahal ورم طحال Splenitis أورام الطحال و صلابته‏ gfo-persian-medicine-diseases:osr_bale دشوارى فروبردن غذا و آب؛ كه از سوءمزاجات مرى است كه به ضعف جاذبه آن بينجامد Dysphagia عسر البلع‏ gfo-persian-medicine-diseases:otas يعنى عطسه بسيار آمدن‏ Sneezing عطاس‏ gfo-persian-medicine-diseases:ramad عبارت است از تورّم ملتحمه‏ Eye pain رمد gfo-persian-medicine-diseases:rashe در لغت «رعده» و «اهتزاز» است؛ يعنى لرزه. و واقع نمى‏شود مگر در اعضاى مركبه كه آلت حركت است. و رعشه، در دست چپ بيشتر افتد و يا در سر و در ديگر اعضاء آليه كمتر افتد Trembling Tremor رعشة gfo-persian-medicine-diseases:raz_anf كوفته شدن بينى‏ Nasal bone fracture رض الأنف‏ gfo-persian-medicine-diseases:reyhol_bavasir به صورت بادى غليظ كه دردى چون قولنج دارد و در حقيقت بواسير نيست و در نام «رياح البواسير» نام دارد. ريح البواسير gfo-persian-medicine-diseases:reyhol_koliye بادى غليظ در نواحى كليه است كه درد تمددى در كليه و پشت ايجاد مى‏كند. ريح الكلية gfo-persian-medicine-diseases:reyhol_masane انتفاخ و ريح مثانه؛ كه نوعى حالت ورمى در مثانه است كه ماده‏اش باد و نفخ است. Cystic gas ريح المثانة gfo-persian-medicine-diseases:riyah_afrase جابجايى فقرات پشت است؛ به سبب احتباس باد غليظ در زير فقرات‏ رياح الأفرسة gfo-persian-medicine-diseases:riyah_shoke گاه درد مفاصل از ماده ریحی است و ماده ريح در غايت حدّت و حرارت باشد و از غايت فساد به استخوان نافذ شود و آن را فاسد گرداند و بشكند و وى مسمى است به «ريح الشوكه» Osteoporosis ریح الشوکه gfo-persian-medicine-diseases:roaf برون آمدن خون از بينى‏ Epistaxis رعاف‏ gfo-persian-medicine-diseases:sabal علتى است كه رگ‏هاى چشم سرخ و ممتلى گردد از خون غليظ و بخارات كثيفه و اندر چشم خارش پديد آيد Vascular Keratitis pannus سبل‏ gfo-persian-medicine-diseases:sahar آن، بيدارى و بى‏خوابى مفرط را گويند. و اين مرض، باسم لازم مسمى است [يعنى به اسم لازمه‏اش كه شب‏نخوابى است ناميده شده است‏] Insomnia سهر gfo-persian-medicine-diseases:salil_ghazib ثآليل ذكر و بثور سفت در اطراف آن‏ Penile wart ثآليل و التوث على القضيب و نواحيه‏ gfo-persian-medicine-diseases:sar علتى است كه افعال آلت‏هاى حس و حركت، بى‏نظام و ناتمام شود و اندر آن حالت، هيئت طبيعى متغير گردد و آدمى بيفتد؛ لهذا به صرع مسمّى است؛ زيرا كه صرع، در لغت، سقوط را گويند Epilepsy صرع‏ gfo-persian-medicine-diseases:saratan_rahem سرطان رحم Cervical malignancy Ovarian cancer Uterine cancer سرطان في الرحم‏ gfo-persian-medicine-diseases:sarir_esnan برهم سائيدن دندان‏ها در خواب؛ كه از ضعف عضلات فكين است. Grinding of teeth صرير الأسنان في النوم‏ gfo-persian-medicine-diseases:sarsam عبارت است از تورم نفس دماغ يا آن دو حجاب كه داخل قحف است مسّمى به صلب و لين‏ encephalitis meningitis سرسام‏ gfo-persian-medicine-diseases:sayalan_rahem پيوسته از رحم رطوبات برآيد Leucorrhoea Vaginal discharge سيلان الرحم‏ gfo-persian-medicine-diseases:sedad_tahal يافتن گرانى است در سپرز و آثار آماس نابودن؛ Spleen obstruction سدد الطحال‏ gfo-persian-medicine-diseases:sedde_ghazib سدّه كه در مجراى ذكر مى‏افتد؛ كه از بثور يا خلط غليظ لزج يا ثؤلول در مجرا مى‏افتد. Urethral obstruction سدة في مجرى القضيب‏ gfo-persian-medicine-diseases:sedde_kabed سدد کبد و احتباس مجارى آنها. Hepatic obstruction سدة الكبد gfo-persian-medicine-diseases:sedde_kheyshoom انسداد مجرای بینی Nasal obstruction سده خیشوم gfo-persian-medicine-diseases:sedr سدر، ظلمت و تاريكى است كه عارض گردد بصارت را هنگام برخواستن، و باشد كه مهيا شود عليل بر سقوط و نادر باشد كه ساقط شود. Dizziness سدر gfo-persian-medicine-diseases:seghl_lesan آن است كه در كلام تغير افتد و اداى حروف به نهجى [يعنى به‏گونه‏اى‏] كه بايد نتواند شد Tongue heaviness ثقل اللسان gfo-persian-medicine-diseases:seghr_khesye کوچکی بیضه ها Testicular atrophy صغر الخصیه gfo-persian-medicine-diseases:sekte آن، علتى است كه ناگاه افتد [و] به يكبار راه قوت حس و حركت كه از دماغ به اندام‏ها آيد بسته شود و ساير بدن بى‏كار شود و حاسّه‏ها جملگى باطل گردد. و از حركات، جز حركت دم زدن ديگر نماند. و بيمار به پشت باز افتاده بود و باشد كه حركت دم زدن نيز محسوس نشود و مسكوت، مشابه شود به مرده‏ Apoplexy Stroke سكتة gfo-persian-medicine-diseases:selabatol_ajfan صلابت الاجفان، آن است كه حركت پلك در انفتاح [يعنى گشادن‏] و تغميض [يعنى بستن‏] به دشخوارى و به عسرت باشد و وجع و حمرت پيدا بود و اين را جشا گويند. و غلظة الاجفان آن است كه در باطن پلك بالا غلظتى حادث شود به نهجى [يعنى به گونه‏اى‏] كه متوهم گردد كه جرب است و چون پلك [را] منقلب سازند، هيچ ظاهر ننمايند. و غلظت، مخصوص به پلك بالاست؛ بخلاف صلابت كه گاه در پلك بود بلاتخصيص [يعنى بدون منحصر بودن به يكى از پلك‏ها] و گاه در هر دو. Sclerophthalmja صلابة الاجفان و غلظها gfo-persian-medicine-diseases:selolein سل در لغت، هزال و لاغرى را گويند. و در اين مرض، گاه باشد كه مقله به غايت لاغر شود و قريب باشد كه پلك‏ها بر آن منضمّ گردد. و گاه باشد كه به سبب غلبه يبس و زوال صفا و صقالت، رطوبات باصره بالكلّ معطّل گردد Orbital atrophy سل العين‏ gfo-persian-medicine-diseases:shabakiye طبقه شبکیه از اطراف عصبه مجوفه ناشى شده است و بر زجاجيه و جليديه از ماوراى آن‏ها مشتمل گشته تا آن حد كه ما بين جليديه و بيضيّه واقع است. و از آنكه اشتمال وى بر اين دو رطوبت مانند احتواء شبكه [يعنى دام‏] است بر صيد، به شبكيّه مسمّى گشته‏ Retinal disorders علل الطبقة الشبكية gfo-persian-medicine-diseases:shaghagh_pestan ترک برداشتن پستان Breast fissure شقاق پستان gfo-persian-medicine-diseases:shahvat_kalbiye مرضى است كه اشتها و طعام از حد طبيعى زياده شود و هرچند طعام كثير المقدار و مختلف الاطوار خورده شود و شكم پر گردد امّا گرسنگى كم نشود و سيرى حاصل نيايد Bulimia Canine appetite شهوة الكلبية gfo-persian-medicine-diseases:shaire ورمى است دراز، مشابه به شكل شعير [يعنى جو] كه در كناره پلك حادث شود. Stye شعيرة gfo-persian-medicine-diseases:sharnagh جسمى است فزونى همچون شحمى و پيهى كه با عصب بافته شده باشد و غشايى اندر وى كشيده [كه‏] بر ظاهر پلك بالا پديد مى‏آيد Edema of eyelids شرناق‏ gfo-persian-medicine-diseases:shatare شتره، كوتاهى پلك چشم است. و در اكثر، [از اينكه‏] پلك بالا متقلّص مى‏شود [است‏] كه پلك اسفل منقلب مى‏گردد به خارج؛ چنانچه پلك بالا به اسفل نرسد و به‏حسب تقلّص، تمام بياض را يا بعض وى را نتواند پوشيد. Ectropion Entropion شترة gfo-persian-medicine-diseases:sheghagh_ghazib تركيدگى ذکر است و از خشكى مى‏افتد Penile fissure شقاق القضيب‏ gfo-persian-medicine-diseases:sheghagh_maghad خشكى و تركيدگى سر مقعد Fissure of anus شقاق المقعدة gfo-persian-medicine-diseases:sheghagh_rahem شقاق رحم؛ يعنى تركيدگى آن. Rupture of uterus شقاق الرحم‏ gfo-persian-medicine-diseases:shei_ozon افتادن چيزها در گوش‏ Foreign body in ear شي‏ء الذى ينصب في الأذن‏ gfo-persian-medicine-diseases:sher_monghaleb شعر منقلب آن را گويند كه در موضع مژه مويى برويد و سر وى به اندرون چشم منقلب باشد؛ پس هر چون‏كه چشم حركت كند، آن موى‏هاى منقلب [هم‏] مقله را بخلد و اشك بر آيد. Trichiasis شعر المنقلب gfo-persian-medicine-diseases:sher_zayed شعر زايد آن است كه موى زايد در باطن پلك برويد فروتر از منبت مژه. و حال اين موى زايد از دو بيرون نيست: يكى، آنكه مستقيم و راست باشد و مقله را نخلد. Trichiasis شعر الزائد gfo-persian-medicine-diseases:shoghoogh_atraf تركيدگى دست و پا شقوق الاطراف gfo-persian-medicine-diseases:shoghoogh_shafe تركيدگى لب و اطراف دهان Chapped lips شقوق الشفة gfo-persian-medicine-diseases:shoghoogh_vajh ترکیدگی روی شقوق الوجه gfo-persian-medicine-diseases:sobat آن، خوابى است طويل، ناطبيعى با عرق مفرط كه به دشوارى بيدار شود صاحبش Coma stupor سبات‏ gfo-persian-medicine-diseases:soda صداع، درد سر را گويند كه متعارف و مشهور است‏ Headache صداع‏ gfo-persian-medicine-diseases:soghoot_lahat آنرا استرخاء اللهاه نیز می گویند. آن است كه ملاذه دراز شود و فرود افتد به اسفل به غير ورم. و بيمار، دريابد كه چيزى در حلق است و چون دهن بگشايد و زبان برون آرد، درازى وى به [نزد] ديگران ظاهر نمايد. Uvuloptosis سقوط اللهاة gfo-persian-medicine-diseases:sohooj_jeld سحوج جلد؛ يعنى خراشيدن پوست. Abrasion Excoriation سحوج الجلد gfo-persian-medicine-diseases:solagh سطبر گشتن و سرخ شدن پلك است خاصه كناره‏هاى پلك كه به غايت سطبر مى‏شود Blepharitis سلاق‏ gfo-persian-medicine-diseases:solbiye طبقه صلبیه از اطراف غشاء صلب دماغ كه به عصبه مجوفه متصل است ناشى شده است. Scleral disorders علل الطبقة الصلبية gfo-persian-medicine-diseases:sooe_hazm سوء الهضم و فساد وى، آن است كه طعام هضم تمام نيابد چنان‏چه بايد؛ بلكه هضم فاسد شود و متغير گردد كيلوس به بعض كيفيات رديّه‏. امّا تخمه، آن است كه طعام در معده البته هضم نشود و همچنان باقى ماند، پس از دو بيرون نيست يا آنكه منحدر نشود يا آنكه مستطلق گردد به افراط. Dyspepsia سوء الهضم و التخمة gfo-persian-medicine-diseases:sooe_mijaz_koliye سوء مزاج کلیه dystemperament of kidney ill temperament of kidney سوء المزاج الكلية gfo-persian-medicine-diseases:sooe_mijaz_rahem سوء‌ مزاج رحم Uterine dis-temperament سوء مزاج رحم gfo-persian-medicine-diseases:sooe_mijaz_tahal سوء مزاج طحال Dystemperament of spleen سوء مزاج الطحال‏ gfo-persian-medicine-diseases:sooe_mizaj_ghalb سوء مزاج قلب Dystemperament of heart سوء مزاج القلب‏ gfo-persian-medicine-diseases:sooe_mizaj_kabed سوء مزاج کبد Dystemperament of liver سوء مزاج الكبد gfo-persian-medicine-diseases:sooe_mizaj_mede سوء مزاج معده Dystemperament of stomach gastric distemperamet stomach distemperament سوء مزاج المعدة gfo-persian-medicine-diseases:sorat_inzal سرعت انزال؛ كه در اثر ضعف ماسكه، كثرت منى و غلبه خون، حرارت و تيزى منى و ضعف اعضاى رئيسه است. Premature ejaculation سرعة الانزال‏ gfo-persian-medicine-diseases:taghroh_gheta زخمى و سرخ شدن باسن‏ها. تقرح القطاة gfo-persian-medicine-diseases:taghshof_jeld قشف و تقشر جلد؛ يعنى خشونت، درشتی، خشكى و پوسته‏پوسته شدن پوست. Ichthyosis of skin Roughness of skin تقشف الجلد و تقشره‏ gfo-persian-medicine-diseases:taghtire_boul تقطير البول آن است كه خروج ادرار اندك اندك بود به اراده مطلقه‏ Dribbling تقطير البول‏ gfo-persian-medicine-diseases:tahajjor فضله غليظه سوداوى است كه در اجفان منجمد و متحجر شود و ماده وى از فضله برد غليظتر مى‏باشد. Consolidation تحجر gfo-persian-medicine-diseases:tahalhol_nesaj_mede مرضى است كه جميع افعال معده باطل شود. و هيچ بيمارى معده بدتر از آن نيست كه بافت او سست گردد. سببش سوء تدبير مفرط است و اوجاع شديده يا تعب و محنت عنيفه كه از قى‏ء شديد و اسهال مزيد معده را رسد. تهلهل نسج المعده gfo-persian-medicine-diseases:taharok_esnan جنبانیدن دندان و افتادن آن Dental exfoliation تحرک الأسنان و سقوطها gfo-persian-medicine-diseases:tajamod_dam_mede گاه باشد كه از عضوى خون برآيد و چون به معده آيد، به واسطه ضعف حرارت در اينجا منجمد شود و عارض گردد آن را كيفيت رديّه سميه‏ Blood coagulation in stomach تجمد الدم في المعدة gfo-persian-medicine-diseases:tajamod_laban_mede گاه باشد كه شير اندر معده منجمد شود به واسطه برودت معده يا استعمال چيزى منجمد با وى. Milk coagulation in stomach تجمد اللبن في المعدة gfo-persian-medicine-diseases:tamaddod تمدد عبارت است از متشنّج شدن عصب از هر دو جانب [و] از آن است كه عضو متمدد راست مى‏ماند و به جانبى نمى‏گردد. پس گويا تمدد مركب است از دو تشنّج‏. چنانچه بقراط می گوید: :« تمدد، مركب است از تشنّج خلفى و قدّامى» Tension distension تمدد gfo-persian-medicine-diseases:tanin طنين در لغت آواز طشت را گويند. و در اصطلاح، آوازى كه بشنود آدمى از حركت هوا و بخار باطنى تنها بى‏دفع هواى بيرونى. پس اگر اين صوت كاذب، تيزتر و باريكتر بود، «طنين» خوانند و اگر نرمتر و بزرگتر باشد، «دوى» نامند Tinnitus طنين و الدوى‏ gfo-persian-medicine-diseases:tarash نقصان سمع‏ Hearing impairment طرش‏ gfo-persian-medicine-diseases:tarfe آن، نقطه باشد سرخ يا سياه يا كبود كه در ملتحمه پديد آيد Ecchymosis in the eye طرفة gfo-persian-medicine-diseases:tashannoj آن است كه در عصب آفتى رسد و بدان سبب عضلات به سوى مبادى خود متحرك شوند. پس عضو به جانبى كشيده گردد و به سرعت فراز هم نيايد [يعنى جمع نشود]؛ به شرطى كه سبب قوى بوده باشد و الّا آنجا كه سبب ضعيف مى‏باشد، عضو بى‏علاج به هيئت خود راجع مى‏شود به سرعت‏ Convulsion تشنج‏ gfo-persian-medicine-diseases:tashanoj_jeld تشنّج پوست سر؛ كه از افراط خشكى بوجود مى‏آيد. تشنّج پوست پيشانى؛ كه از امتلاى خلط رقيق در جلوى مغز مى‏باشد. Skull muscles pain تشنج جلدة الرأس و الجبهة gfo-persian-medicine-diseases:tashanoj_mede گاه باشد كه تشنج در اجزاء عصبه معده يا در رباطات او عارض شود؛ پس اگر تشنّج در نفس معده بود، نشان وى آن است كه معده بر طعام محتوى نشود و بدان سبب غذا غير منهضم برآي Gastric spasm تشنج المعدة gfo-persian-medicine-diseases:tashil_nabat_esnan تدبيرى كه دندان ها به آسانى برآيند Easy dental eruption تسهيل نبات الأسنان‏ gfo-persian-medicine-diseases:tazid_esnan ازدياد حجم دندان است يا به سبب خلط گرم يا رطوبت بلغمى و يا ازدياد طول دندان در اثر خلقت يا آماس بيخ دندان. Dental supernumerary تزيد السن‏ gfo-persian-medicine-diseases:tazom_raas بزرگ بودن سر Head enlargement تعظم الرأس‏ gfo-persian-medicine-diseases:tosa گوشت پاره سرخ مايل به سياهى است كه نرم باشد و آويخته بود بر شكل توث [يعنى توت‏]. این توثه، در اكثر به باطن پلك اسفل متعلّق [يعنى آويخته‏] مى‏باشد. و گاه باشد كه در پلك بالا افتد. و گاه باشد كه خون سرخ يا سياه از وى بپالايد. و گاه باشد كه عمياء بود. Mulberry in eyelids توثة gfo-persian-medicine-diseases:usre_tams درد قاعدگی dysmenorrhea عسر طمث gfo-persian-medicine-diseases:vadagha آماس بثورى [يعنى ورم ريز] است صلب كه بر ملتحمه پديد آيد از نواحى ماق اكبر يا اصغر. و گاه باشد كه گرداگرد اكليل، دانه‏هاى خرد كثير العدد مانند دانه‏هاى مرواريد ظاهر شود. و گاه باشد كه اين علت در زير پلك حادث گردد Pinguecula inflammatory/degenerative lesions of conjunctiva ودقة gfo-persian-medicine-diseases:vaj_ensiyeen درد بيضه‏ها و ذكر؛ كه از سوء مزاج گرم يا سرد يا باد يا ضربه و صدمه يا ورم بوجود مى‏آيد. Penile pain Testicular pain وجع الانثيين و القضيب‏ gfo-persian-medicine-diseases:vaj_foad عبارت است از درد قوى كه در فم معده افتد. Cardiac pain وجع الفؤاد gfo-persian-medicine-diseases:vaj_mede درد معده Gastralgia Stomach pain وجع المعدة gfo-persian-medicine-diseases:vaje_esnan درد دندان Toothache وجع الأسنان‏ gfo-persian-medicine-diseases:vaje_koliye درد گرده که گاهى از سوء مزاج و هزال و ضعف گرده و ريح الكليه بود و گاهى از ورم يا حصات يا قروح بود Renal pain وجع الكلية gfo-persian-medicine-diseases:vaje_lahat درد لهات. لهات را به پارسى ملاذه گويند Pharyngeal pain وجع اللهاة gfo-persian-medicine-diseases:vaje_masane درد مثانه كه از ورم يا زخم يا جرب يا سنگ يا باد يا سوء مزاج گرم يا سرد مثانه مى‏افتد. Bladder pain وجع المثانة gfo-persian-medicine-diseases:vaje_ozon درد گوش‏ Earache Otalgia وجع الأذن‏ gfo-persian-medicine-diseases:vaje_varak درد مفصل سرين‏ Hip joint pain وجع الورك‏ gfo-persian-medicine-diseases:varam_honk آماس كام‏ Pharyngitis ورم الحنك‏ gfo-persian-medicine-diseases:varam_koliye گاهى گرده را انواع اورام حار و بارد عارض شود و اورام حاره گرده گاهى در ماده مختلف بود پس بعضى از آن از خون غليظ و بعضى از خون رقيق تيز صفراوى و بعضى از صفراى صرف و بعضى از بلغم عفن و بعضى از خون و بلغم عفن باشد. اورام بارده آن بعضى از بلغم و بعضى از سودا باشد Nephritis ورم الكلية gfo-persian-medicine-diseases:varam_masane اورام مثانه؛ كه گرم يا بلغمى يا صلب مى‏باشد. Cystitis ورم المثانة gfo-persian-medicine-diseases:varam_mede ورم معده Gastritis ورم المعدة gfo-persian-medicine-diseases:zafare زيادتى است عصبانى كه بر ملتحمه پديد آيد Pterygium ظفرة gfo-persian-medicine-diseases:zafe_hazm ضعف هضم، آن است كه طعام در معده ديرتر بماند و بر سبيل معتاد منحدر نشود به سوى امعا Dyspepsia Impairment of digestion ضعف الهضم gfo-persian-medicine-diseases:zafe_kabed عبارت است از خللى كه در جميع قواى اربعه جگر يا در بعض آن افتد Hepatic weakness ضعف الكبد gfo-persian-medicine-diseases:zafe_koliye ضعف کلیه که اسباب آن سه است: يكى، سوء مزاج او. دوم، هزال. و سوّم، آنكه جرم گرده سست شود و مجارى او وسيع گردد weakness of kidney ضعف الكلية gfo-persian-medicine-diseases:zafe_tahal ضعف در يكى از قواى چهارگانه طحال‏ Spleen weakness ضعف الطحال‏ gfo-persian-medicine-diseases:zafol_basar عبارت است از آنكه در فعل بصارت خلل راه يابد؛ مثل آنكه هر چيز را چنان چه كه هست بالاستقصاء نتواند ديد. يا از مسافت دور كه باصره سالم تا آنجا كار مى‏كند نتواند دريافت‏ weakness of sight weakness of visual acuity ضعف البصر gfo-persian-medicine-diseases:zahab_basar ذهاب، رفتن است و مطامير، حفره‏ها كه طعام در وى پنهان كنند. و اين علت بر دو قسم است: يكى، آنكه در موضع تاريك زمانى ممتد آدمى نشيند و به روشنائى ننگرد و بدان سبب، بخارات غليظ و رطوبات كه در روشنائى متفرق مى‏شدند و به تحليل مى‏رفتند به تحليل نروند. دوم، آنكه شخصى زمانى طويل در جاى تاريك نشيند و از آنجا كه يكبارگى در روشنايى برون آيد و بدان سبب نور چشم كه جوياى روشنائى است به قوت مندفع شود تا به نور خارج بياميزد؛ Amaurosis ذهاب البصر في المطامير و الحبوس المظلمة gfo-persian-medicine-diseases:zahab_mae_esnan حالتى است كه دندان به ملاقات طعام و شراب گرم يا سرد متأذى شود و از جویدن اشيا عاجز باشد. Odontotripsis ذهاب ماء الأسنان‏ gfo-persian-medicine-diseases:zalgholamaa مرضى است كه طعام اندر روده نماند و روده بيرون آيد Lienterie diarrhea زلق الأمعاء gfo-persian-medicine-diseases:zarbat_ein ضربه كه بر چشم افتد و به سبب آن، حمرت يا ورم پديد آيد. Trauma ضربة التي تصيب العين‏ gfo-persian-medicine-diseases:zigh تنگ شدن ثقبه عنبيه است. Myosis ضيق‏ gfo-persian-medicine-diseases:zojajiye زجاجيه، رطوبتى است صاف، غليظ القوام، سفيدرنگ به اندكى سرخى مايل [و] مانند آبگينه گداخته و لهذا به زجاجيه مسمى است‏ Vitreous disorders diseases of vitreous humour علل الرطوبة الزجاجية gfo-persian-medicine-diseases:zokam ماده [يى‏] كه از دو بطن مقدم دماغ به سوى بينى فرو مى‏آيد، مسمّى است به «زكام» Coryza Nasal catarrh زكام‏ gfo-persian-medicine-diseases:zorghe یعنی گربه چشمی Azure Blue colored eye زرقة سپیدی لب و پوسته پوسته شدن آن Scaling of the lips بياض الشفة و تقشرها كلف، نمش و برش؛ كه نقاط ريز سياه يا سرخ ريز يا پهن در پوست را مى‏نامند. كلف و النمش و البرش آن است كه در معده ناخوشى و اضطراب پديد آيد و آدمى از غايت اضطراب چنان باشد كه گويا در خاكستر گرم است و از شكلى به شكلى همى‏گردد. و پر غم و اندوه بود. و باشد كه باوجود اين حالت، غثيان يا تهوع يا قى‏ء عارض شود. Gastric distress كرب و قلق المعدی نوعى از ماليخولياست. و آن، آن است كه افعال فكريه در اشياء عمليه، چون تدبير منزل و اختلاط مردم و مانند آن باطل باشد يا ناقص. از آن است كه خداوند اين علت كارها مى‏كند بى‏حاصل مانند كودكان و تخيّلش در اشياء متعارف، آسان و سليم مى‏باشد و در غايات، بيهوده‏ Dementia حمق رعونت خوردگى، پوسيدگى و سوراخ شدن دندان‏ها؛ كه يا از نفوذ رطوبت رديه در جرم دندان عارض مى‏شود و يا از استيلاى يبوست شديد بر آنها و فناى رطوبت اصلى آن. Dental caries Dental erosion تأكل الأسنان و تثقبها و تفتتها سنگ و سنگ‏ريزه مثانه. Nephrolithiasis Renal calculus Urolithiasis kidney calculi renal stone حصاة و الرمل‏ owl:Thing